Stok Devir Hızı Hesaplama
Satılan malın maliyetini ve dönem başı ile sonu stok değerlerini girin; stok devir hızını ve stokta kalma süresini anında görün.
Hesaplama bazı
Dönem
Stok devir hızı
—
Dönemde stok kaç kez yenilendi
Stokta kalma süresi
—
Stok ortalama kaç günde tükeniyor
Ortalama stok
—
(Dönem başı + dönem sonu) ÷ 2
Stok devir hızı nedir?
Stok devir hızı (inventory turnover), bir işletmenin stokunu belirli bir dönemde kaç kez satıp yenilediğini gösteren orandır. Depoda duran her ürün sermaye bağlar, alan kaplar ve depolama maliyeti üretir. Devir hızı bu yükün ne kadar verimli döndüğünü tek sayıda özetler: yıllık devir hızı 12 olan bir ürün grubu, ortalamada her ay bir kez tükenip yenileniyor demektir.
Stok devir hızı formülü nedir?
Stok devir hızı = Satılan malın maliyeti ÷ Ortalama stok
Ortalama stok = (Dönem başı stok + Dönem sonu stok) ÷ 2
Stokta kalma süresi (gün) = Dönem gün sayısı ÷ Stok devir hızı
Satılan malın maliyeti (SMM), dönem içinde satılan ürünlerin alış ya da üretim maliyetidir. Stok değerleri de maliyet üzerinden alınmalıdır. Maliyet verisi olmayan ürün bazlı analizlerde aynı formül adet üzerinden uygulanabilir: dönemde satılan adet ÷ ortalama stok adedi.
Örnek: stok devir hızı nasıl hesaplanır?
Varsayalım bir e-ticaret markasının yıllık verileri şöyle:
| Kalem | Değer (varsayım) |
|---|---|
| Satılan malın maliyeti | 4.800.000 ₺ |
| Dönem başı stok | 700.000 ₺ |
| Dönem sonu stok | 900.000 ₺ |
| Ortalama stok | (700.000 + 900.000) ÷ 2 = 800.000 ₺ |
| Stok devir hızı | 4.800.000 ÷ 800.000 = 6 |
| Stokta kalma süresi | 365 ÷ 6 ≈ 61 gün |
Bu marka stokunu yılda 6 kez yeniliyor; bir ürün ortalama iki ay depoda bekliyor. Aynı hesap ürün grubu bazında yapıldığında hangi grubun sermayeyi ve depo alanını gereksiz yere bağladığı ortaya çıkar.
Stok devir hızı nasıl yorumlanır?
- Tek sayıya değil ürün grubuna bakın. Toplam devir hızı iyi görünürken bir ürün grubu yıllardır dönmüyor olabilir. Analizi kategori ve SKU bazında yapın.
- Kendi geçmişinizle karşılaştırın. Farklı sektörlerin devir hızları doğal olarak farklıdır; en anlamlı kıyas aynı ürün grubunun önceki dönemidir.
- Çok yüksek değere de dikkat. Aşırı yüksek devir hızı sık stoksuz kalma ve kaçan satış anlamına gelebilir.
- Sezonu hesaba katın. Kampanya öncesi stok artışı dönem sonu stokunu şişirir; aylık ya da çeyreklik hesap daha net tablo verir.
Stok devir hızını düşüren sebepler nelerdir?
- Gerçek talepten bağımsız, toplu indirim için yapılan büyük alımlar.
- Satılmayan varyantların (renk, beden) stokta birikmesi.
- Son kullanma tarihi yaklaşan ürünlerin geç fark edilmesi.
- Sistem stoku ile raftaki stokun uyuşmaması; satılabilir ürünün görünmemesi.
- Uzun tedarik süresi nedeniyle emniyet stokunun yüksek tutulması.
Stok hataları ve çözümleri için envanter yönetimi hataları yazısına, son kullanma tarihli ürünlerde sevk kuralları için FIFO ve FEFO sayfasına bakabilirsiniz.
Logvance ile stok görünürlüğü
Stok devir hızını doğru hesaplamanın ön şartı doğru stok verisidir. Logvance'ın depo yönetim sistemi stok, sipariş ve iade hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler; hangi ürünün ne kadar süredir depoda beklediği sistemden görülür. Stoklama ve fulfillment hizmetlerimizle2000'den beri markaların stokunu yönetiyoruz. Operasyonunuzu konuşmak için fiyat teklifi isteyin.
Sık sorulan sorular
- Stok devir hızı nasıl hesaplanır?
- Stok devir hızı, dönem içinde satılan malın maliyetinin ortalama stoka bölünmesiyle hesaplanır. Ortalama stok, dönem başı ve dönem sonu stok değerlerinin toplamının ikiye bölünmesiyle bulunur. Sonuç, stokun o dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösterir.
- Stok devir hızı yüksek mi düşük mü olmalı?
- Genel olarak yüksek devir hızı, stokun hızlı satıldığını ve depoda daha az sermaye bağlandığını gösterir. Ancak aşırı yüksek değer sık stoksuz kalma riskine işaret edebilir. Doğru seviye sektöre, ürün grubuna ve tedarik süresine göre değişir; en sağlıklı karşılaştırma aynı ürün grubunun kendi geçmişiyledir.
- Stokta kalma süresi nedir?
- Stokta kalma süresi, stokun ortalama kaç günde satılıp tükendiğini gösterir. Dönem gün sayısının stok devir hızına bölünmesiyle hesaplanır. Yıllık devir hızı 6 olan bir ürün grubu için stokta kalma süresi yaklaşık 365 ÷ 6 = 61 gündür.
- Stok devir hızı neden satış tutarıyla değil maliyetle hesaplanır?
- Stok değeri bilançoda maliyet üzerinden izlendiği için pay ve paydanın aynı bazda olması gerekir. Satış tutarı kâr marjını içerdiğinden devir hızını olduğundan yüksek gösterir. Maliyet verisi yoksa adet bazında hesaplama tutarlı bir alternatiftir.
- Stok devir hızı nasıl artırılır?
- Yavaş dönen ve ölü stoku düzenli analiz edip azaltmak, sipariş miktarlarını gerçek talebe göre belirlemek, tedarik süresini kısaltmak ve stok doğruluğunu yüksek tutmak devir hızını artırır. Son kullanma tarihli ürünlerde tarih bazlı sevk, fire kaynaklı stok birikmesini önler.