E-Ticaret Lojistiği

E-ticaret lojistiği hangi süreçleri kapsar?

E-ticaret lojistiği, internetten satılan bir ürünün depoya girişinden müşteriye teslimine ve gerekirse iadesine kadar geçen fiziksel ve dijital işlerin tamamıdır. Bu işler tek bir kargo gönderisinden ibaret değildir; ürünün doğru kayıtla depoya alınması, satış kanallarına doğru stok bilgisinin gitmesi, siparişin hatasız toplanması ve iade dönen ürünün yeniden satışa hazırlanması aynı zincirin halkalarıdır. Zincirin sipariş karşılama kısmı ayrıca fulfillment olarak adlandırılır; kavramın ayrıntısını fulfillment nedir sayfasında bulabilirsiniz.

Aşağıdaki tablo, bir e-ticaret deposunda her aşamada ne yapıldığını ve bu işin markaya nasıl yansıdığını özetler:

E-ticaret deposu klasik depodan nasıl ayrılır?

Klasik bir dağıtım deposunda ürün paletle girer ve çoğunlukla paletle ya da koliyle çıkar. E-ticaret deposunda ise ürün paletle girer ama tek tek çıkar. Bir koli içindeki ürünler onlarca farklı müşterinin siparişine dağılır. Bu fark, deponun yerleşiminden personel planına kadar her şeyi değiştirir.

• SKU çeşitliliği yüksektir: Aynı ürünün renk, beden ya da hacim varyantları ayrı stok kalemi olarak izlenir. Her kalemin raf lokasyonu, barkodu ve stok bakiyesi ayrı tutulur.
• Sipariş başına ürün azdır: Siparişlerin büyük bölümü bir ya da birkaç üründen oluşur. Bu yüzden toplama rotası ve paketleme istasyonu, çok sayıda küçük siparişi art arda işleyecek biçimde kurulur.
• Zaman penceresi dardır: Kargo firmasının depodan alım saatine yetişmeyen sipariş bir sonraki güne kalır. E-ticaret deposu gün içindeki iş yükünü bu kesim saatine göre planlar.
• İade akışı süreklidir: Klasik depoda istisna olan geri dönüş, e-ticarette günlük bir iş kalemidir ve ayrı bir kabul alanı ister.
• Ambalaj müşteri deneyiminin parçasıdır: Toplu sevkiyatta koli yalnızca taşıma aracıdır. E-ticarette ise müşterinin markayla ilk fiziksel teması paketin kendisidir; markalı kutu, dolgu seçimi ve pakete broşür eklenmesi operasyonun olağan adımlarıdır.
• Sistem bağlantısı zorunludur: Siparişler e-posta ya da tabloyla değil, entegrasyon üzerinden depo yönetim sistemine düşer.

Ürünlerinizi yalnızca saklamak, sipariş çıkışını ise kendiniz yönetmek istiyorsanız depolama hizmeti daha uygun olabilir. E-ticaret depolama hizmeti ise saklamayla birlikte sipariş karşılama işini de üstlenir.

E-ticaret depolama süreci nasıl başlar ve işler?

Bir markanın operasyonu e-ticaret deposuna taşıması, ürün ve sipariş verisinin hazırlanmasıyla başlar. Canlı sipariş akışına geçmeden önce tipik olarak şu adımlar tamamlanır:

1. Ürün ve sipariş profilinin çıkarılması: SKU listesi, ürün ölçüleri ve ağırlıkları, aylık sipariş dağılımı, kampanya dönemleri ve satış kanalları paylaşılır. Teklif ve depo yerleşimi bu veriye göre hazırlanır.
2. Entegrasyonların kurulması: E-ticaret sitesi ve pazaryeri mağazaları depo yönetim sistemine bağlanır. Hangi altyapıların hazır bağlandığını entegrasyonlar sayfasında görebilirsiniz.
3. Ön bildirim ve ilk mal kabul: Depoya gönderilecek ürünler, gelmeden önce bir ön bildirimle (ASN) sisteme tanıtılır. Araç geldiğinde sayım bu bildirimle karşılaştırılır, farklar kayda geçer.
4. Yerleştirme ve stoğun satışa açılması: Kabul edilen ürünler lokasyonlarına yerleştirilir; kullanılabilir stok satış kanallarına aktarılır.
5. Test siparişleri: Her kanaldan örnek siparişlerle sipariş düşmesi, etiket basımı, fatura ve takip numarası dönüşü kontrol edilir.
6. Canlı sipariş akışı: Siparişler gün boyunca toplanır, paketlenir ve kargo firmasına teslim edilir.
7. İade ve düzenli raporlama: Dönen ürünler kontrol edilip sınıflandırılır; stok ve sipariş raporları belirlenen sıklıkta paylaşılır. İade tarafının ayrıntısı iade yönetimi sayfasındadır.

Geçişin ne kadar süreceğini SKU sayısı, bağlanacak kanal sayısı, ürün verisinin hazır olup olmadığı ve mevcut stoğun nereden, nasıl taşınacağı belirler. Bu yüzden takvim, ürün profili görüldükten sonra birlikte planlanır.

Kampanya dönemine hazırlık nasıl yapılır?

Yoğun satış dönemleri e-ticaret deposunun en çok zorlandığı zamanlardır; hazırlık bu yüzden kampanya tarihinden önce başlar. Markanın paylaştığı satış tahmini, ek personel ve kargo alım kapasitesi planının temelidir. Kampanyada öne çıkacak ürünlerin stoğu önceden depoya getirilir ve toplama alanına yakın lokasyonlara alınır. Set ya da hediye paketi olarak satılacak ürünler kampanya başlamadan hazırlanır; böylece yoğunluk anında montaj işi sipariş hazırlamayla yarışmaz. Koli, dolgu ve etiket gibi sarf malzeme stoğu da tahmine göre artırılır. Kampanyanın ardından yükselen iade akışı için kabul alanı ve personel planı ayrıca yapılır.

Birden fazla satış kanalında stok tek havuzda nasıl yönetilir?

Kendi sitesinde ve birkaç pazaryerinde aynı anda satış yapan bir marka için en sık sorun, stoğun kanallar arasında doğru dağılmamasıdır. Her kanal için ayrı stok tutulduğunda bir kanalda ürün tükenirken diğerinde raf dolu bekler. Stok elle güncellendiğinde ise aynı ürün iki kanalda birden satılır ve siparişlerden biri iptal edilir.

Tek stok havuzu modelinde bütün kanallar aynı depo kaydından beslenir. Bir kanaldan sipariş geldiğinde ürün rezerve edilir ve kullanılabilir stok diğer kanallarda da düşer. Böylece stok fazlası bir kanalda atıl kalmaz, aşırı satış riski azalır. Kampanya dönemlerinde bir kanala özel stok ayırmak gerekiyorsa bu da aynı havuz içinde tanımlanabilir.

Logvance'ta bu havuzu Logvance WMS yönetir: Trendyol, Hepsiburada, Amazon, n11 ve Pazarama ile Shopify, Ticimax, IdeaSoft ve ikas siparişleri aynı stoktan rezerve edilir. Bir e-ticaret deposunun yazılımında hangi özelliklerin şart olduğunu e-ticaret depo yazılımı yazısında listeledik.

Set ve paket ürünler bu modelde ayrıca önem kazanır. Tek başına da satılan ürünlerin bir araya getirildiği setlerde (bundle) set satıldığında bileşen stoklarının da doğru düşmesi gerekir. Çok kanallı satışın genel çerçevesi için omni-channel lojistik yazısına bakabilirsiniz.

Bazı markalar aynı stoktan perakende mağazalara, bayilere ya da kurumsal müşterilere toplu sevkiyat da yapar. Bu siparişler e-ticaret siparişinden farklı işlenir: ürün koliyle ya da paletle çıkar, sevkiyata irsaliye eşlik eder ve teslimat için alıcıyla randevu gerekebilir. B2B ve B2C siparişlerini aynı depoda yönetmek iki ayrı stok tutma zorunluluğunu kaldırır. Yine de kanal öncelikleri, örneğin kampanya öncesinde e-ticarete ayrılacak miktar, önceden kararlaştırılmalıdır.

E-ticaret lojistiği fiyatları neye göre belirlenir?

E-ticaret lojistiğinde tek bir liste fiyatı yoktur; teklif, markanın ürün ve sipariş profilinden oluşan kalemlerin toplamıdır. Teklifleri karşılaştırırken kalem kalem değil, sipariş başına toplam maliyet üzerinden bakmak daha doğru sonuç verir. Fiyatı belirleyen başlıca etkenler şunlardır:

• Depolama birimi: Stoğun palet, raf gözü ya da adet bazında mı tutulduğu ve deponun ne kadar alanını kullandığı.
• Mal kabul yükü: Gelen ürünlerin koli ya da palet halinde mi, karışık mı geldiği ve kabulde barkodlama ya da etiketleme gerekip gerekmediği.
• Sipariş hazırlama: Sipariş başına işlem ve siparişteki ek ürün sayısı.
• Ambalaj malzemesi: Standart koli, markalı kutu, dolgu ve koruyucu malzeme tercihi.
• Kargo: Gönderinin desisi, teslimat bölgesi ve kargo firması. Desinin nasıl hesaplandığını desi hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
• İade oranı: Dönen ürünlerin sayısı ve kontrol işleminin kapsamı.
• Katma değerli işler: Etiketleme, kutulama, set hazırlama, hediye paketi ya da broşür ekleme gibi ek işlemler.

Kalemlerin nasıl toplandığını örnek bir hesapla fulfillment maliyeti nasıl hesaplanır yazısında anlattık.

E-ticaret lojistik firmaları arasında seçim yaparken nelere bakılmalı?

Teklif tutarı karşılaştırmanın yalnızca bir kısmıdır. Operasyonu devrettiğiniz firma, müşteri deneyiminizin görünmeyen tarafını yönetir. Görüşmelerde şu sorulara net cevap almanız işinizi kolaylaştırır:

• Entegrasyon: Kullandığınız e-ticaret altyapısı ve pazaryerleri hazır bağlanıyor mu, yoksa ayrı geliştirme mi gerekiyor?
• Stok görünürlüğü: Stok, sipariş ve iade hareketlerini hangi ayrıntıda, hangi sıklıkta görebileceksiniz?
• Doğruluk ölçümü: Sipariş doğruluğu nasıl tanımlanıyor ve nasıl raporlanıyor? Ölçüm yöntemini sipariş doğruluk oranı yazısında açıkladık.
• Kampanya planı: Yoğun dönemlerde ek personel ve kargo kapasitesi nasıl planlanıyor, sizden hangi tahmin verisi bekleniyor?
• Ürün uygunluğu: Kozmetik, gıda takviyesi gibi lot ve son kullanma tarihi takibi gereken ürünler için süreç tanımlı mı?
• İade süreci: Dönen ürün hangi kontrollerden geçiyor ve sonuç size nasıl bildiriliyor?
• Veri güvenliği: Müşterilerinizin kişisel verilerinin işlenmesi için hangi yönetim sistemleri ve belgeler var?
• Çıkış koşulları: Hizmet sona ererse stoğun, ürün kartlarının ve hareket geçmişinin size nasıl devredileceği sözleşmede yazılı mı?

Kendi deponuzu kurmakla operasyonu devretmeyi karşılaştırıyorsanız kendi depo mu, fulfillment mı yazısındaki maliyet başlıkları karar vermenize yardım eder.

E-ticaret lojistiği hizmeti kimler için uygundur?

• Siparişleri ofisten ya da küçük bir depodan çıkaran markalar: Paketleme işi, ekibin satış ve pazarlamaya ayırdığı zamanı yemeye başladığında.
• Birden çok kanalda satış yapanlar: Kendi sitesi ile Trendyol, Hepsiburada, Amazon, n11 ya da Pazarama mağazalarını aynı stoktan beslemek isteyen markalar.
• Sezonluk dalgalanma yaşayanlar: Yılın belirli dönemlerinde sipariş hacmi belirgin biçimde artan ve bu dönem için kalıcı personel tutmak istemeyen işletmeler.
• Hassas ürün satanlar: Kozmetik ve sağlık ürünleri gibi şartlı depolama, lot ve son kullanma tarihi takibi gereken kategoriler. Bu kategorilerin ayrıntısı kozmetik lojistiği sayfasındadır.
• Yurt dışından Türkiye pazarına satış yapan markalar: İthalat, depolama ve yurt içi dağıtımı tek yerden yürütmek isteyenler.

Yalnızca pazaryerlerinde satış yapıyorsanız operasyonun kanal kurallarına göre nasıl kurgulandığını pazaryeri lojistiği sayfasında inceleyebilirsiniz.

E-ticaret lojistiğinde neden Logvance?

Logvance 2000'den beri depolama ve dağıtım operasyonu yürütür. Genel merkezimiz ve depolarımız İstanbul Ataşehir'de, bir depomuz da Almanya Neu-Ulm'dadır. Tüm depolar aynı depo yönetim sistemi ve aynı ekiple çalışır. Sipariş hazırlamada hata oranımız %0,05; yani sipariş doğruluğumuz %99,95.

• Tek stok, tüm kanallar: Trendyol, Hepsiburada, Amazon, n11 ve Pazarama ile Shopify, Ticimax, IdeaSoft ve ikas altyapılarına hazır entegrasyon bulunur; tüm kanalların siparişi aynı stoktan karşılanır.
• Kalem bazında izlenebilirlik: Logvance WMS stok, sipariş ve iade hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler.
• Hassas kategoriler: Kozmetik, dermokozmetik, OTC ve gıda takviyesi ürünlerinde şartlı depolama yapılır.
• Belgeli yönetim sistemleri: ISO/IEC 27001, ISO 45001 ve Kalite Yönetim Sistemi belgeleriyle çalışılır; kişisel veriler KVKK kapsamında işlenir.

Sipariş karşılama tarafının ayrıntılı kapsamını fulfillment hizmetleri sayfasında inceleyebilirsiniz. Ürün listenizi, aylık sipariş sayınızı ve satış kanallarınızı paylaşarak operasyonunuza özel fiyat teklifi isteyebilirsiniz; teklif, bu veriyle hesaplanan kalemlerle hazırlanır.