FIFO Nedir? FEFO Nedir? İlk Giren İlk Çıkar ve İlk Süresi Dolan İlk Çıkar

FIFO ne demek?

FIFO, İngilizce First In, First Out ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede ilk giren ilk çıkar olarak bilinir. Depoda FIFO uygulandığında, aynı üründen birden fazla giriş varsa önce en eski tarihte depoya giren stok sevk edilir. Mantık, bir süpermarket rafındaki ürün dizilimine benzer: Yeni gelen ürün arkaya konur, müşteri öndekini alır.

FIFO'nun amacı stoğun depoda gereğinden uzun beklememesidir. Ambalajı zamanla yıpranan, modası geçen ya da model değişikliğine uğrayan ürünlerde eski stoğun önce çıkması, elde satılamayan ürün kalma riskini azaltır. Fiziksel olarak FIFO; akışlı raflar, arkadan beslenip önden toplanan raf gözleri ya da giriş tarihine göre lokasyon önerisi yapan bir depo sistemiyle uygulanır.

FEFO ne demek?

FEFO, First Expired, First Out ifadesinin kısaltmasıdır ve ilk süresi dolan ilk çıkar anlamına gelir. FEFO'da belirleyici olan ürünün depoya ne zaman girdiği değil, son kullanma tarihidir. Aynı ürünün farklı lotları varsa, son kullanma tarihi en yakın olan lot önce toplanır.

FEFO ile FIFO çoğu zaman aynı sonucu verir, çünkü önce üretilen ürün genellikle önce gelir. Ama her zaman değil: Tedarikçi bir sevkiyatta daha eski üretim bir partiyi gönderebilir, iade dönen ürün stoğa geri alınabilir ya da iki farklı üreticiden aynı ürün gelebilir. Bu durumlarda FIFO, tarihi daha yakın olan ürünü rafta bırakır ve o ürünün süresi depoda dolar. Kozmetik, gıda, gıda takviyesi ve ilaç gibi raf ömrü olan kategorilerde bu yüzden FEFO kullanılır.

LIFO nedir, FIFO'dan farkı nedir?

LIFO, Last In, First Out yani son giren ilk çıkar yöntemidir. Depo operasyonunda LIFO, en son yerleştirilen ürünün ilk alındığı istif düzenlerinde kendiliğinden oluşur. Tek taraftan girilen blok istif alanları ve içeri girmeli (drive-in) raflar buna örnektir. Bu düzen; kum, tuğla, metal profil gibi bozulmayan ve eskimeyen ürünlerde alan tasarrufu sağlar. Raf ömrü olan ya da model değiştiren ürünlerde ise LIFO, eski stoğun arkada unutulmasına yol açar.

FIFO ve LIFO terimleri muhasebede de kullanılır, ama orada başka bir şeyi anlatır. Muhasebede bu yöntemler, satılan malın maliyetinin ve dönem sonu stok değerinin hangi alış fiyatları üzerinden hesaplanacağını belirleyen stok değerleme varsayımlarıdır. Depodaki fiziksel sevk sırası ile muhasebedeki maliyet varsayımı ayrı kavramlardır ve birbirine karıştırılmamalıdır. Türkiye'de hangi değerleme yönteminin kullanılabileceği vergi ve muhasebe mevzuatına bağlıdır; bu konuda mali müşavirinizin görüşünü alın. Bu sayfada anlatılan FIFO, FEFO ve LIFO, depodaki çıkış sırasıdır.

FIFO, FEFO ve LIFO arasındaki fark nedir?

FIFO ve FEFO örnekle nasıl uygulanır?

Varsayalım ki bir e-ticaret deposunda "C vitamini 60 tablet" SKU'sundan üç lot bulunuyor ve bugün 1 Haziran 2026:

Lot B depoya Lot A'dan sonra gelmiş ama tedarikçi daha eski bir üretim partisi gönderdiği için son kullanma tarihi daha yakın. Gün içinde toplam 150 adetlik sipariş geldiğinde iki yöntem şöyle çalışır:

• FIFO ile: Önce en eski giriş olan Lot A'nın 100 adedi, sonra Lot B'den 50 adet toplanır. Depoda Lot B'den 30 adet kalır ve bu adetler, stoktaki en yakın son kullanma tarihine sahip ürünlerdir.
• FEFO ile: Önce son kullanma tarihi en yakın Lot B'nin 80 adedi, sonra Lot A'dan 70 adet toplanır. Depoda tarihi en yakın ürün kalmaz; kalan stok Lot A'dan 30, Lot C'den 200 adettir.

Satışlar yavaşlarsa FIFO senaryosunda kalan 30 adet Lot B, satılmadan tarihe yaklaşan ilk stok olur. Üstelik birçok satış kanalı ve B2B alıcı, kalan raf ömrü belirli bir eşiğin altındaki ürünü kabul etmez; bu da ürünün tarihi dolmadan satılamaz hale gelmesi demektir. FEFO bu riski sistematik olarak en aza indirir.

Hangi durumda FIFO, hangi durumda FEFO kullanılmalı?

• Ürünün son kullanma tarihi varsa FEFO kullanın. Kozmetik, dermokozmetik, gıda takviyesi, gıda, OTC ürünler ve kimyasallar bu gruptadır.
• Tarih yok ama ürün zamanla değer kaybediyorsa FIFO kullanın. Sezonluk tekstil, ambalajı sararan ürünler ve model değiştiren elektronik bu gruptadır.
• İkisini birlikte kullanın. Aynı son kullanma tarihine sahip iki lot varsa, aralarında giriş tarihine göre FIFO uygulanır.
• Müşteri kurallarını ekleyin. Bir alıcı belirli bir kalan raf ömrü şartı koyuyorsa FEFO, o eşiği karşılamayan lotları o müşterinin siparişi için atlamalıdır.
• İstisnaları tanımlayın. Tek lottan sevk isteyen B2B siparişleri ya da belirli bir lotun bekletilmesi gibi durumlar sisteme kural olarak girilmelidir.

WMS'te FIFO ve FEFO kuralı nasıl çalışır?

FEFO'yu personelin dikkatine bırakmak sürdürülebilir değildir; aynı rafta görünüşü birebir aynı iki kutunun hangisinin önce çıkacağını gözle ayırt etmek zordur. Bu yüzden kural depo yönetim sistemine (WMS) tanımlanır ve şu adımlarla işler:

1. Girişte veri: Mal kabul sırasında her koli ya da palet için lot ve son kullanma tarihi kaydedilir. Bu veri yoksa FEFO çalışamaz.
2. Yerleştirmede lokasyon: Sistem, lotları karıştırmadan ya da her gözdeki lotu bilerek ürünü rafa yerleştirir.
3. Siparişte lot seçimi: Sipariş geldiğinde sistem, kurala göre hangi lokasyondan hangi lotun toplanacağını belirler ve toplayıcıyı oraya yönlendirir.
4. Toplamada doğrulama: Toplayıcı ürünü ve lokasyonu barkodla okutur; yanlış lot okutulursa sistem uyarı verir.
5. Blokaj: Tarihi geçen ya da eşiğin altına düşen lotlar toplanabilir stoktan otomatik çıkarılır.

Depo yazılımlarının bu kuralları nasıl yönettiğini depo yönetim sistemleri yazısında daha ayrıntılı anlattık.

Logvance'ta FIFO ve FEFO nasıl uygulanır?

Logvance WMS stok, sipariş ve iade hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler; lot ve tarih bilgisi bu yüzden depoya girişten sevkiyata kadar her harekette kayıtlıdır. Kozmetik, dermokozmetik, OTC ve gıda takviyesi ürünlerinde şartlı depolama operasyonumuzun standart parçasıdır. Sipariş hazırlamada hata oranımız %0,05, yani sipariş doğruluğumuz %99,95'tir.

Raf ömrü olan ürünler için hizmet kapsamımızı kozmetik lojistiği sayfasında inceleyebilir, ürün grubunuz ve hacminiz için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.