Kaynaklar

Lojistik Sözlüğü

Depo, stok, sipariş, taşıma ve dış ticarette kullanılan terimlerin sade Türkçe açıklamaları — operasyonun içinden, örnekleriyle.

Lojistik, kısaltmaların ve İngilizce terimlerin yoğun kullanıldığı bir alan. Bir fulfillment teklifinde geçen SKU, bir mal kabul talimatındaki ASN, bir ihracat belgesindeki FOB ya da kozmetik depolamada zorunlu olan lot ve SKT takibi doğru anlaşılmadığında hem maliyet hem zaman kaybı başlar.

Bu sözlükteki açıklamalar, Logvance'ın 2000'den beri yürüttüğü depolama, fulfillment, dağıtım ve gümrükleme operasyonlarındaki kullanıma göre yazıldı. Her terimde kısa bir tanım, ayrıntılı açıklama, örnekler ve sık sorulan sorular bulunuyor.

Konular: Depo operasyonu · Stok yönetimi · Sipariş ve fulfillment · Taşıma ve dağıtım · Dış ticaret ve gümrük · Belgeler ve mevzuat · Yazılım ve teknoloji · E-ticaret

3

3PL (Üçüncü Parti Lojistik)Sipariş ve fulfillment: Depolama, dağıtım ve ilgili lojistik süreçlerin sözleşmeyle uzman bir lojistik firmasına devredilmesi.

A

Antrepo (Gümrük Antreposu)Dış ticaret ve gümrük: Antrepo, gümrük vergileri ödenmemiş ve serbest dolaşıma girmemiş eşyanın gümrük gözetimi altında bekletildiği, izinli depolama yeridir. Gümrük Kanunu'nda gümrük antreposu olarak geçer. İthalatçı, vergileri ancak eşyayı antrepodan çekip serbest dolaşıma soktuğunda öder; eşya hiç ithal edilmeden yurt dışına yeniden ihraç da edilebilir.
ASN (Ön Sevk Bildirimi)Depo operasyonu: ASN (Advance Shipping Notice), bir sevkiyat yola çıkmadan önce ya da çıktığı anda göndericinin alıcıya ilettiği, gönderinin içeriğini ve geliş bilgisini gösteren elektronik ön sevk bildirimidir. Depo, hangi ürünün hangi miktarda, hangi lotla ve ne zaman geleceğini önceden bildiği için mal kabulü planlayabilir ve hızlandırabilir.

B

BackorderSipariş ve fulfillment: Backorder, stokta olmadığı halde müşteriden kabul edilen ve ürün yeniden stoğa girdiğinde gönderilecek siparişi anlatır. Türkçede bekleyen sipariş ya da ertelenmiş sipariş olarak kullanılır. Ürün tedarikçiden gelince sipariş sırasına göre karşılanır. Planlı kullanıldığında satışı korur, stok hatasından doğduğunda ise gecikme ve iptale yol açar.
BarkodYazılım ve teknoloji: Barkod, bir numara ya da metni çizgi ve boşluklardan veya kare noktalardan oluşan bir desenle kodlayan, optik okuyucularla hızlı ve hatasız okunabilen makinece okunur işarettir. Barkod sistemi ise bu işaretleri basan etiket yazıcılarından, okuyan cihazlardan ve okunan numarayı ürün bilgisiyle eşleştiren yazılımdan oluşan bütündür.
BundleE-ticaret: Bundle, İngilizcede demet ya da paket anlamına gelir; e-ticarette birden fazla ürünün tek bir ilan, tek bir fiyat ve genellikle tek bir stok kodu altında birlikte satılmasıdır. Türkçede set ürün, paket satış ya da ürün demeti olarak da kullanılır. Depoda sanal olarak tanımlanabilir ya da fiziksel set olarak önceden hazırlanabilir.

C

CIF (Cost, Insurance and Freight)Dış ticaret ve gümrük: CIF (Cost, Insurance and Freight), satıcının malı yükleme limanında gemiye yükleyip varış limanına kadar navlunu ve deniz sigortasını ödediği, ancak riskin mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçtiği Incoterms kuralıdır. Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır; kuralın yanına varış limanı yazılır.

Ç

Çapraz Sevkiyat (Cross-Docking)Taşıma ve dağıtım: Gelen yükün depoda stoklanmadan, kısa sürede ayrıştırılıp giden araçlara aktarıldığı dağıtım yöntemi.
Çeki Listesi (Packing List)Belgeler ve mevzuat: Çeki listesi, bir sevkiyattaki eşyanın hangi kaplara, kolilere veya paletlere nasıl dağıtıldığını; her kabın içeriğini, adedini, net ve brüt ağırlığını ve ölçülerini gösteren belgedir. İngilizcede packing list olarak geçer. Fiyat içermez; gümrük muayenesinde, yükleme planında ve alıcının mal kabulünde kullanılır.

D

DAP (Delivered at Place)Dış ticaret ve gümrük: DAP (Delivered at Place), satıcının malı kendi riski ve masrafıyla varış ülkesinde belirlenen yere götürdüğü ve gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır halde alıcının emrine bıraktığı Incoterms kuralıdır. Risk bu anda alıcıya geçer. Boşaltma, ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri alıcıya aittir.
DDP (Delivered Duty Paid)Dış ticaret ve gümrük: DDP (Delivered Duty Paid), satıcının malı varış ülkesinde belirlenen yere kadar kendi riskiyle götürdüğü, ithalat gümrük işlemlerini yapıp gümrük vergileri ve diğer ithalat vergilerini ödediği ve malı boşaltmaya hazır halde alıcıya teslim ettiği Incoterms kuralıdır. Satıcıya en yüksek yükümlülüğü getiren kuraldır.
DesiTaşıma ve dağıtım: Paketin hacmine göre hesaplanan ağırlık birimi; kargo ücreti desi ile gerçek ağırlıktan büyük olanı üzerinden belirlenir.
DropshippingE-ticaret: Dropshipping, satıcının ürünleri stok tutmadan listelediği, siparişi aldıktan sonra tedarikçiye ilettiği ve ürünün tedarikçi tarafından doğrudan müşteriye gönderildiği e-ticaret modelidir. Türkçede stoksuz satış olarak da bilinir. Başlangıç sermayesi ve stok riski düşüktür; buna karşılık teslimat süresi, kalite kontrolü ve iade süreci büyük ölçüde tedarikçiye bağlıdır.

E

ElleçlemeDepo operasyonu: Elleçleme, yükün taşıma, depolama ya da sevkiyat sırasında yüklenmesi, boşaltılması, aktarılması, istiflenmesi, ayrıştırılması ve depo içinde bir noktadan diğerine taşınması gibi fiziksel işlemlerin genel adıdır. İngilizcedeki handling karşılığıdır. Gümrük mevzuatında ise eşyanın korunması ya da satışa hazırlanması için izinle yapılan işlemleri de anlatır.
ERPYazılım ve teknoloji: ERP (Enterprise Resource Planning), bir şirketin finans, muhasebe, satın alma, satış, stok, üretim ve insan kaynakları süreçlerini tek veri tabanında birleştiren kurumsal kaynak planlaması yazılımıdır. Bir departmanda girilen bilgi diğer departmanlarda da anında görünür. Böylece aynı veri farklı tablolarda tekrar tekrar girilmez ve şirket tek bir kayıt üzerinden yönetilir.
ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi)Dış ticaret ve gümrük: ETGB (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi), posta veya hızlı kargo yoluyla yurt dışına gönderilen ya da yurt dışından gelen küçük hacimli gönderilerin gümrük beyanının, yetkili operatör tarafından tamamen elektronik ortamda yapıldığı basitleştirilmiş beyandır. E-ihracat ve mikro ihracatta en sık kullanılan gümrük yöntemidir.
Euro PaletDepo operasyonu: Euro palet, 1200 × 800 mm taban ölçüsüne ve 144 mm yüksekliğe sahip, dört yönden çatal girişine izin veren standart ahşap palettir. Palet ise yükün forklift ya da transpaletle tek birim halinde taşınmasını ve istiflenmesini sağlayan platformdur. EPAL markalı euro paletlerin üretim ve kalite kurallarını Avrupa Palet Birliği (EPAL) belirler.
EXW (Ex Works)Dış ticaret ve gümrük: EXW (Ex Works), satıcının malı kendi tesisinde ya da belirlenen başka bir yerde, araca yüklemeden ve ihracat gümrüğünü yapmadan alıcının emrine hazır tuttuğu Incoterms kuralıdır. Yükleme, taşıma, ihracat ve ithalat işlemleri ile tüm riskler bu andan itibaren alıcıya aittir. Satıcıya en az yükümlülük getiren kuraldır.

F

FIFO ve FEFOStok yönetimi: FIFO (First In, First Out), depoya ilk giren ürünün ilk sevk edildiği stok çıkış yöntemidir. FEFO (First Expired, First Out) ise giriş sırasına değil son kullanma tarihine bakar ve tarihi en yakın ürünü önce çıkarır. Raf ömrü olan ürünlerde FEFO, raf ömrü olmayan ürünlerde genellikle FIFO tercih edilir.
FOB (Free On Board)Dış ticaret ve gümrük: FOB (Free On Board), satıcının malı ihracat gümrüğünü tamamlayarak yükleme limanında alıcının belirlediği gemiye yüklediği ve riskin mal gemiye yüklendiği anda alıcıya geçtiği Incoterms kuralıdır. Navlunu, sigortayı ve varış tarafındaki işlemleri alıcı üstlenir. Yalnızca deniz ve iç su yolu taşımacılığında kullanılır.
FulfillmentSipariş ve fulfillment: Fulfillment, bir e-ticaret siparişinin alınmasından müşteriye teslim edilmesine kadar geçen sipariş karşılama sürecidir. Mal kabul, depolama, sipariş toplama, paketleme, kargoya teslim ve iade işleme adımlarını kapsar. Türkçede "sipariş karşılama" ya da "sipariş yönetimi" olarak da kullanılır.
Fulfillment HizmetiSipariş ve fulfillment: Depolama, sipariş hazırlama, paketleme, kargo ve iade süreçlerinin bir lojistik sağlayıcıya devredilmesi.

G

GS1 Barkod (EAN, GTIN)Yazılım ve teknoloji: GS1 barkod, uluslararası GS1 standartlarına göre verilmiş, dünya genelinde tekil bir ürün numarasını (GTIN) taşıyan barkoddur. Perakendede en yaygın hâli 13 haneli EAN-13 barkodudur. Türkiye'de firmalar bu numaraları GS1 Türkiye'ye üye olup kendilerine tahsis edilen firma önekiyle oluşturur; pazaryerleri ve perakendeciler ürün eşleştirmede bu numarayı kullanır.

I

Incoterms (Teslim Şekilleri)Dış ticaret ve gümrük: Incoterms, Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC) yayımladığı, uluslararası satışta malın nerede teslim edileceğini, riskin satıcıdan alıcıya hangi noktada geçeceğini ve taşıma, sigorta, gümrük masraflarının kime ait olduğunu üç harfli kodlarla tanımlayan teslim şekli kurallarıdır. Güncel sürüm Incoterms 2020'dir ve on bir kural içerir.

İ

İrsaliye (Sevk İrsaliyesi)Belgeler ve mevzuat: İrsaliye, bir malın bir yerden başka bir yere gönderildiğini ve taşındığını gösteren ticari belgedir. Satıcı ya da malı taşıtan taraf sevk irsaliyesini, ücret karşılığı taşıma yapan firma taşıma irsaliyesini düzenler. E-irsaliye, sevk irsaliyesinin Gelir İdaresi Başkanlığı sistemi üzerinden elektronik olarak düzenlenen halidir.

K

KarekodYazılım ve teknoloji: Karekod, veriyi kare ya da dikdörtgen bir alana dizilmiş siyah beyaz küçük modüllerle kodlayan iki boyutlu barkodların Türkçedeki genel adıdır. Klasik çizgili barkoddan çok daha fazla bilgiyi küçük bir alanda taşır. Türkiye'de ilaç kutularındaki DataMatrix kodu için yaygın olarak kullanılır; gündelik dilde QR kod da karekod olarak anılır.
Kitting (Set Hazırlama)Sipariş ve fulfillment: Kitting, birden fazla ürünün ya da parçanın bir araya getirilip tek bir set, kit veya paket halinde hazırlanması işlemidir. Türkçede set hazırlama ya da kit hazırlama olarak kullanılır. E-ticarette hediye seti, abonelik kutusu ve promosyon paketi hazırlamayı; üretimde ise montaj hattına parça setleri hazırlamayı anlatır.
KonsinyeStok yönetimi: Konsinye, malın sahibi tarafından satılmak üzere bir satıcıya ya da aracıya gönderildiği, ancak mülkiyetin mal son alıcıya satılana kadar gönderende kaldığı ticaret yöntemidir. Aracı yalnızca sattığı kadarının bedelini öder, satılmayan malı iade eder. Konsinye stok ve konsinye depo bu modelin stok tarafını anlatır.

L

LojistikTaşıma ve dağıtım: Lojistik, bir ürünün ve ona ait bilginin çıkış noktasından tüketildiği noktaya kadar doğru miktarda, doğru zamanda ve makul maliyetle ulaştırılması için yapılan planlama ve uygulama faaliyetlerinin bütünüdür. Taşıma, depolama, stok yönetimi, elleçleme, gümrükleme, dağıtım ve iade süreçlerini kapsar. Kelime Türkçeye Fransızca logistique sözcüğünden geçmiştir.

M

Mal KabulDepo operasyonu: Mal kabul, tedarikçiden ya da üreticiden gelen ürünlerin depoya teslim alınırken belgelerle karşılaştırılması, sayılması, hasar ve kalite açısından kontrol edilmesi ve depo sistemine kaydedilmesi işlemidir. Ürünün stoğa girdiği ilk adımdır; bu aşamada yapılan bir sayım ya da kayıt hatası sonraki tüm sipariş ve stok hareketlerine taşınır.
MOQ (Minimum Sipariş Miktarı)Stok yönetimi: MOQ (Minimum Order Quantity), bir tedarikçinin tek siparişte kabul ettiği en düşük ürün miktarıdır; Türkçede minimum ya da asgari sipariş miktarı olarak kullanılır. Adet, koli, palet, metre veya kilogram cinsinden belirlenebilir. MOQ, satın alınan partinin büyüklüğünü ve dolayısıyla depoda tutulan stok miktarını doğrudan etkiler.

O

Omni-Channel LojistikE-ticaret: Mağaza, e-ticaret sitesi ve pazaryerleri gibi tüm satış kanallarının tek stok ve tek operasyondan beslenmesi.
OMS (Sipariş Yönetim Sistemi)Yazılım ve teknoloji: OMS (Order Management System), satış kanallarından gelen siparişleri tek bir yerde toplayan ve siparişin alınmasından teslimat ile iadeye kadar tüm yaşam döngüsünü yöneten sipariş yönetim sistemidir. Stok rezervasyonu, siparişin doğru depoya yönlendirilmesi, durum takibi ve iade süreçlerini kapsar. Çok kanallı satış yapan markaların satış kanalları ile depo arasındaki bağlantısıdır.

P

Putaway (Yerleştirme)Depo operasyonu: Putaway, mal kabulü tamamlanan ürünlerin kabul alanından alınıp depodaki uygun raf ya da stok lokasyonuna taşınması ve sistemde o lokasyonla kaydedilmesi işlemidir. Türkçede yerleştirme ya da adresleme olarak da geçer. İyi planlanmış bir putaway, depo alanını verimli kullanır ve sipariş toplama süresini kısaltır.

R

RFIDYazılım ve teknoloji: RFID (Radio Frequency Identification), bir nesneye takılan etiketteki bilginin radyo dalgalarıyla, temas ve görüş hattı gerekmeden okunmasını sağlayan radyo frekanslı tanımlama teknolojisidir. Sistem; çip ve antenden oluşan etiket, okuyucu ve okuyucu antenlerinden oluşur. Lojistikte palet, koli, ürün ve ekipman takibinde barkoda alternatif ya da tamamlayıcı olarak kullanılır.

S

Sarf MalzemeDepo operasyonu: Sarf malzeme, kullanıldıkça tükenen, bir kez ya da kısa süre kullanıldıktan sonra yenilenmesi gereken malzemedir. Kırtasiye, temizlik malzemesi, yazıcı toneri ve koli bandı tipik örneklerdir. Uzun yıllar kullanılan ve tek tek takip edilen demirbaştan farklı olarak sarf malzeme miktar ve tüketim üzerinden izlenir.
Sipariş Doğruluk OranıSipariş ve fulfillment: Hatasız teslim edilen siparişlerin toplam siparişe oranı; depo operasyonunun temel kalite göstergesi.
SKT ve LotStok yönetimi: SKT (son kullanma tarihi), bir ürünün öngörülen koşullarda saklandığında güvenle kullanılabileceği ya da tüketilebileceği son tarihtir. Lot numarası ise aynı üretim döneminde, aynı koşullarda üretilen ürün grubunu tanımlayan koddur. İkisi birlikte izlendiğinde süresi geçen ürün satılmaz ve sorunlu bir parti hızla bulunur.
SKUStok yönetimi: SKU (Stock Keeping Unit), bir işletmenin stokta ayrı olarak takip ettiği her ürün çeşidine verdiği benzersiz stok kodudur. Türkçede stok tutma birimi ya da stok kodu olarak da kullanılır. Aynı ürünün farklı rengi, bedeni ya da paket boyutu ayrı bir SKU sayılır ve kodu işletmenin kendisi belirler.
Soğuk ZincirTaşıma ve dağıtım: Sıcaklığa duyarlı ürünlerin üretimden tüketiciye kadar belirlenen sıcaklık aralığında taşınması ve saklanması.
Son Mil Teslimatı (Last Mile)Taşıma ve dağıtım: Siparişin dağıtım merkezinden müşterinin adresine ulaştırıldığı son teslimat aşaması.
Stok Devir HızıStok yönetimi: Stokun belirli bir dönemde kaç kez satılıp yenilendiğini gösteren oran.

T

Tersine Lojistik (Reverse Logistics)Sipariş ve fulfillment: İade edilen ürünlerin müşteriden depoya dönüşü, kontrolü ve yeniden satışa ya da imhaya yönlendirilmesi süreci.
TMS (Taşıma Yönetim Sistemi)Yazılım ve teknoloji: TMS (Transportation Management System), yüklerin hangi araçla, hangi rotadan, hangi taşıyıcıyla ve hangi maliyetle taşınacağını planlayan, sevkiyatı yolda takip eden ve navlun faturalarını kontrol eden taşıma yönetim sistemidir. Depo içini yöneten WMS'in aksine TMS, ürün depodan çıktıktan sonraki süreci, yani taşımayı yönetir.

Ü

ÜTS (Ürün Takip Sistemi)Belgeler ve mevzuat: ÜTS (Ürün Takip Sistemi), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) tarafından yürütülen; Türkiye'de üretilen veya ithal edilen tıbbi cihazların, kozmetik ürünlerin ve insan vücuduyla temas eden bazı biyosidal ürünlerin kayıt altına alındığı kayıt ve takip sistemidir. Tıbbi cihazlarda ürünün üretim ya da ithalattan kullanıldığı yere kadar tekil takibi de ÜTS üzerinden yapılır.

W

WMS (Depo Yönetim Sistemi)Yazılım ve teknoloji: WMS (Warehouse Management System), depodaki mal kabul, yerleştirme, stok, sipariş toplama, paketleme, sevkiyat ve iade işlemlerini yöneten depo yönetim sistemidir. Her ürünün hangi lokasyonda, kaç adet ve hangi lotla durduğunu kayıt altında tutar; personeli görevlere yönlendirir ve yapılan işi barkod okutmasıyla doğrular. Türkçede depo yazılımı olarak da anılır.

Logvance ile iletişime geçin

Lojistik çözümü mü arıyorsunuz?

Fiyat Teklifi Alın