Sarf Malzeme nedir?
Sarf malzeme, kullanıldıkça tükenen, bir kez ya da kısa süre kullanıldıktan sonra yenilenmesi gereken malzemedir. Kırtasiye, temizlik malzemesi, yazıcı toneri ve koli bandı tipik örneklerdir. Uzun yıllar kullanılan ve tek tek takip edilen demirbaştan farklı olarak sarf malzeme miktar ve tüketim üzerinden izlenir.
Diğer adları: Sarf malzemesi · Sarfiyat malzemesi · Tüketim malzemesi · Consumables
Sarf malzeme ne demek?
"Sarf" kelimesi Arapça kökenlidir ve "harcama, kullanıp tüketme" anlamına gelir; "emek sarf etmek" deyimindeki sarf da aynıdır. Sarf malzeme ya da sarf malzemesi, bir işin yapılması sırasında harcanan, kullanıldıkça azalan ve tükenince yeniden alınması gereken malzemeyi anlatır. İngilizcede karşılığı consumables'dır.
Bir malzemeyi sarf yapan şey, fiyatı değil kullanım biçimidir. Yazıcı pahalı olsa da yıllarca kullanılır; toner ise birkaç bin sayfada biter. Depodaki transpalet her gün aynıdır; paleti saran streç film ise her sevkiyatta yeniden harcanır. Sarf malzeme tek tek değil, miktar olarak izlenir: kaç rulo bant kaldı, bu ay kaç koli harcandı gibi.
Sarf malzeme ile demirbaş arasındaki fark nedir?
İki kavram çoğu işletmede aynı satın alma bütçesinden çıkar, ama farklı yönetilir. Temel farklar şöyledir:
| Kriter | Sarf malzeme | Demirbaş |
|---|---|---|
| Kullanım süresi | Tek seferlik ya da kısa süreli | Uzun süreli, genellikle yıllarca |
| Kullanımda ne olur | Tükenir, dönüşür ya da ürünle birlikte gider | Aynı haliyle kalır, yıpranır |
| Nasıl takip edilir | Miktar, tüketim hızı ve kalan stok üzerinden | Tek tek, çoğu zaman demirbaş numarası ya da sicil kaydıyla |
| Yenileme nedeni | Bitmesi | Arızalanması, eskimesi ya da kapasitenin yetmemesi |
| Depodan örnek | Koli, bant, streç film, hava yastığı, etiket rulosu | Raf sistemi, forklift, transpalet, el terminali, etiket yazıcısı |
| Muhasebe kaydı | İşletmenin tabi olduğu mevzuata ve muhasebe politikasına göre belirlenir; bu konuda mali müşavir görüşü alınmalıdır | |
Bazı malzemeler kullanım biçimine göre iki gruba da girebilir. Depo içinde dolaşan ve yeniden kullanılan palet ekipman gibi davranır. Sevkiyatla müşteriye giden ve geri dönmeyen tek yön palet ise pratikte sarf malzeme gibi tüketilir. Standart ölçüler için euro palet maddesine bakabilirsiniz.
Sektörlere göre sarf malzeme örnekleri nelerdir?
- Sağlık: Tek kullanımlık eldiven, enjektör, gazlı bez, maske, test kitleri.
- Ofis: Kâğıt, toner, kartuş, zarf, dosya, kalem.
- Üretim: Kesici uç, zımpara, kaynak teli, makine yağı, filtre.
- Gıda ve yiyecek-içecek: Tek kullanımlık ambalaj, eldiven, bone, temizlik ve dezenfeksiyon malzemesi.
- Bilişim: Yazıcı sarf malzemeleri, etiket, kablo bağı, temizlik kitleri.
- Depo ve lojistik: Koli, bant, streç film, dolgu, etiket ve palet sargı malzemeleri.
Aramalarda sık geçen "tıbbi sarf malzeme" ifadesi, sağlık hizmetinde hasta başına harcanan tek kullanımlık malzemeleri anlatır. "Yazıcı sarf malzemesi" ise toner, kartuş, drum ve ribon gibi baskı sırasında tükenen parçaları kapsar. Kavram her sektörde aynıdır; değişen yalnızca malzemenin türüdür. Son grup olan depo ve lojistik sarf malzemeleri ise e-ticaret yapan her marka için doğrudan sipariş maliyetine dönüştüğü için ayrıca ele alınmalıdır.
Depo ve paketlemede hangi sarf malzemeler kullanılır?
Bir e-ticaret deposunda her sipariş, ürünün yanında bir miktar sarf malzeme de tüketir. Başlıcaları ve tüketimi belirleyen etkenler şunlardır:
| Malzeme | Ne işe yarar | Tüketimi ne belirler |
|---|---|---|
| Koli (oluklu mukavva kutu) | Siparişin taşınması ve korunması | Sipariş başına ürün adedi, ürün ölçüsü, koli çeşidi sayısı |
| Koli bandı | Kolinin kapatılması | Koli boyutu, kapatma yöntemi, ürün ağırlığı |
| Air seal (hava yastığı, hava kabarcıklı dolgu) | Kırılabilir ürünü sabitlemek ve darbeyi emmek | Ürünün kırılganlığı, koli içindeki boşluk |
| Kâğıt veya kırpık dolgu | Boşluğu doldurmak, ürünün kaymasını önlemek | Koli ile ürün arasındaki hacim farkı |
| Kargo poşeti veya zarf | Kırılmayan, yumuşak ürünlerin gönderimi | Tekstil ve aksesuar gibi ürünlerin payı |
| Etiket rulosu ve termal ribon | Kargo etiketi, ürün barkodu, raf etiketi basımı | Sipariş sayısı, ürün etiketleme ihtiyacı |
| Streç film (palet sargı) | Paletteki kolileri sabitlemek | Toplu sevkiyat ve B2B gönderi sayısı |
| Çember, köşebent | Ağır ya da yüksek palet yüklerini sağlamlaştırmak | Palet ağırlığı ve taşıma mesafesi |
| Shrink film | Set ürünleri ya da çoklu paketleri bir arada tutmak | Set hazırlama ve kampanya paketi hacmi |
Malzeme seçimi yalnızca malzeme maliyetini değil, kargo maliyetini de etkiler. Gereğinden büyük koli, hacimsel ağırlığı yani desiyi artırır; kargo ücreti de buna göre yükselir. Koli ölçüsünün kargo ücretine etkisini desi hesaplama aracıyla görebilirsiniz. Tersi de geçerlidir: yetersiz dolgu hasarlı teslimata, hasarlı teslimat da iadeye döner.
Sipariş başına sarf malzeme tüketimi nasıl planlanır ve maliyetlenir?
Sarf malzemeyi ay sonunda gelen faturaya bakarak değil, sipariş başına tüketim üzerinden yönetmek gerekir. Pratik yöntem şu adımlardan oluşur:
- Paketleme tiplerini tanımlayın: Siparişleri birkaç paket tipine ayırın; örneğin "küçük koli, tek ürün", "orta koli, kırılabilir ürün", "kargo poşeti".
- Her tipin reçetesini çıkarın: Bir paket tipinde kaç koli, kaç metre bant, kaç hava yastığı, kaç etiket kullanıldığını ölçün.
- Birim maliyeti ekleyin: Her malzemenin satın alma fiyatını kullanım birimine çevirin; rulo fiyatını metreye, paket fiyatını adede bölün.
- Sipariş dağılımını uygulayın: Geçmiş siparişlerin paket tiplerine dağılımıyla ağırlıklı ortalama sipariş başı sarf maliyetini hesaplayın.
- Gerçek tüketimle karşılaştırın: Dönem sonunda satın alınan ve kalan malzemeyi sayın, hesaplanan tüketimle farkını inceleyin. Büyük fark fire, yanlış koli seçimi ya da kayıt dışı kullanım demektir.
Örnek: Varsayalım ki bir kozmetik markası ayda 4.000 sipariş gönderiyor. Siparişlerin yarısı küçük koliyle, dörtte biri orta koliyle, kalanı kargo poşetiyle çıkıyor. Küçük koli reçetesi 1 koli, yaklaşık 1 metre bant, 4 hava yastığı ve 1 kargo etiketinden oluşuyor. Bu durumda ayda yaklaşık 2.000 küçük koli, 2.000 metre bant ve 8.000 hava yastığı yalnızca bu paket tipi için harcanıyor. Rakamlar varsayımdır; amaç, satın alma miktarının sipariş tahmininden türetilebildiğini göstermektir.
Sarf malzeme, fulfillment teklifinde çoğu zaman ayrı bir kalem olarak görünür. Diğer kalemlerle birlikte nasıl hesaplandığını fulfillment maliyeti nasıl hesaplanır yazısında anlattık.
Sarf malzeme kalitesi hasar ve iade oranını nasıl etkiler?
Paketleme malzemesinde yapılan küçük tasarruf, kargoda hasar gören bir siparişle kolayca geri döner. Hasarlı teslimatın maliyeti yalnızca ürün bedeli değildir: iade kargosu, yeniden gönderim, müşteri hizmetleri zamanı ve olumsuz yorum da bu maliyete eklenir. Bu yüzden sarf malzeme seçimi, en düşük birim fiyata göre değil, sipariş başına toplam sonuca göre yapılmalıdır.
Dikkat edilecek başlıca noktalar şunlardır:
- Koli dayanımı: Ağır ürünlerde ya da üst üste istiflenen kolilerde ince mukavva ezilir. Ürün ağırlığına uygun dalga yapısı ve kalınlık seçilmelidir.
- Bant yapışması: Düşük kaliteli bant, özellikle soğuk ya da tozlu ortamda koliyi taşıma sırasında açabilir.
- Dolgu miktarı: Ürün koli içinde hareket ediyorsa dolgu yetersizdir. Sallama testi basit ama etkili bir kontroldür.
- Sıvı ürünler: Kozmetik ve temizlik ürünlerinde kapak sızıntısına karşı poşetleme ya da ek koruma, diğer ürünlerin de zarar görmesini önler.
Fulfillment'ta sarf malzemeyi kim sağlar?
Dış kaynak fulfillment çalışmasında sarf malzeme için genellikle iki yol izlenir. Birincisinde depo standart koli, bant ve dolgu malzemesini kendisi sağlar ve bunu sipariş başına ya da kullanılan malzemeye göre ücretlendirir. İkincisinde marka, logolu kutu, özel bant ya da teşekkür kartı gibi markalı malzemeleri kendisi tedarik edip depoya gönderir; depo bu malzemeyi ürün stoku gibi teslim alır ve siparişlerde kullanır.
İki yöntem sıklıkla birlikte uygulanır: dış koli ve dolgu depodan, markalı iç ambalaj markadan gelir. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, markalı malzemenin stok seviyesi de takip edilmelidir. Logolu kutu bittiğinde sipariş ya bekler ya da standart koliyle çıkar; ikisi de önceden konuşulmuş bir kurala bağlanmalıdır.
Sarf malzeme stoğu nasıl kontrol edilir?
Koli bittiği için sipariş çıkaramayan bir depo, ürünü rafta olduğu halde müşteriyi bekletir. Sarf malzeme bu nedenle satılan ürün kadar planlı yönetilmelidir:
- Minimum seviye belirleyin: Her malzeme için tedarik süresi boyunca harcanacak miktarı ve bir güvenlik payını hesaplayın; stok bu seviyeye inince sipariş verin.
- Kampanya takvimini hesaba katın: İndirim dönemlerinde sipariş sayısı arttığında sarf tüketimi de aynı oranda artar. Tedarikçiye talebi önceden bildirin.
- Tedarikçi koşullarını bilin: Baskılı koli ve özel ölçü ambalajda tedarikçiler genellikle minimum sipariş miktarı (MOQ) uygular. Büyük parti alımı birim fiyatı düşürür, ama depoda alan kaplar.
- Eski stoğu önce kullanın: Bant yapıştırıcısı ve termal etiketler uzun beklemede özelliğini kaybedebilir. Depoya önce giren malzemenin önce kullanılması için FIFO mantığı sarf malzemede de işe yarar.
- Koli çeşidini sadeleştirin: Az sayıda standart ölçü, stok takibini kolaylaştırır ve yanlış koli seçimini azaltır. Çok az kullanılan ölçüler raf alanını boşuna işgal eder.
- Uygun koşulda saklayın: Oluklu mukavva nemden etkilenir. Koliler kuru alanda, zeminle temas etmeden ve yığın yüksekliği sınırlı tutularak saklanmalıdır.
- Düzenli sayın: Sarf malzeme de sayım planına dahil edilmelidir. Sayım farkı, hem kayıp hem de reçetelerin güncelliğini yitirdiğinin işaretidir.
Logvance'ta paketleme sarf malzemeleri nasıl yönetilir?
Logvance, 2000'den beri depolama, fulfillment ve kargo süreçlerini yöneten bir lojistik şirketidir. Paketleme operasyonunun yanında koli, bant ve air seal tedariki de hizmetlerimiz arasındadır; böylece siparişi hazırlayan depo ile paketleme malzemesini sağlayan taraf aynı operasyonda buluşur.
İstanbul Ataşehir ve Almanya Neu-Ulm'daki depolarımızda sipariş hazırlama, kutulama, shrinkleme ve etiketleme aynı ekip ve aynı sistemle yürür; sipariş hazırlamada doğruluk oranımız %99,95'tir. Ürününüze ve sipariş profilinize uygun paketleme ve malzeme ihtiyacını birlikte belirlemek için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
- Sarf malzemesi ne demek?
- Sarf malzemesi, kullanıldıkça tükenen ve bitince yeniden alınması gereken malzemedir. "Sarf" kelimesi harcamak, tüketmek anlamına gelir. Kâğıt, toner, eldiven, temizlik malzemesi, koli ve koli bandı sarf malzemesine örnektir. Uzun süre kullanılan makine, mobilya ve ekipman ise demirbaş olarak adlandırılır.
- Sarf malzeme ile demirbaş arasındaki fark nedir?
- Sarf malzeme kullanımda tükenir ve miktar üzerinden izlenir; demirbaş ise uzun süre aynı haliyle kullanılır ve genellikle tek tek kayıt altına alınır. Depoda koli, bant ve streç film sarf malzemedir; raf, forklift ve el terminali demirbaştır. Muhasebe kaydının nasıl yapılacağı için mali müşavir görüşü alınmalıdır.
- Depoda hangi malzemeler sarf malzeme sayılır?
- Depoda sipariş ve sevkiyatla birlikte harcanan malzemeler sarf malzeme olarak yönetilir: koli, koli bandı, air seal ve hava yastığı, kâğıt dolgu, kargo poşeti, etiket rulosu, termal ribon, streç film, shrink film, çember ve köşebent. Bunların tüketimi doğrudan sipariş sayısına ve paketleme tipine bağlıdır.
- Sipariş başına sarf malzeme maliyeti nasıl hesaplanır?
- Önce siparişler birkaç paket tipine ayrılır ve her tipte kullanılan koli, bant, dolgu ve etiket miktarı ölçülür. Bu miktarlar birim maliyetle çarpılarak her paket tipinin maliyeti bulunur. Ardından siparişlerin paket tiplerine dağılımıyla ağırlıklı ortalama alınır ve dönem sonunda gerçek tüketimle karşılaştırılır.
- Air seal nedir?
- Air seal, içi hava dolu kabarcıklardan ya da hava yastıklarından oluşan koruyucu ambalaj malzemesidir. Kolinin içindeki boşluğu doldurur, ürünün taşıma sırasında kaymasını ve darbe almasını önler. Kozmetik şişeleri, cam ve elektronik gibi kırılabilir ürünlerin gönderiminde yaygın kullanılan bir paketleme sarf malzemesidir.