DAP (Delivered at Place) nedir?
DAP (Delivered at Place), satıcının malı kendi riski ve masrafıyla varış ülkesinde belirlenen yere götürdüğü ve gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır halde alıcının emrine bıraktığı Incoterms kuralıdır. Risk bu anda alıcıya geçer. Boşaltma, ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri alıcıya aittir.
Diğer adları: Delivered at Place · Belirlenen yerde teslim · DAP teslim · DAP Incoterms 2020
DAP ne demek?
DAP, İngilizce Delivered at Place ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede "belirlenen yerde teslim" olarak kullanılır. Incoterms 2020'nin D grubundadır ve her taşıma şeklinde kullanılabilir. Kuralın yanına varış yeri yazılır: "DAP Alıcı Deposu, Lyon, Fransa, Incoterms® 2020" gibi.
D grubundaki kurallarda satıcı malı varış yerine kadar kendi riskiyle götürür. DAP'ta teslim, mal belirlenen yerde, gelen aracın üzerinde, boşaltmaya hazır halde alıcının emrine bırakıldığında gerçekleşir. Satıcı taşımayı ayarlar ve öder; yolculuk boyunca kayıp ve hasar riski ondadır. Alıcının işi, aracı karşılamak, malı boşaltmak ve ithalat işlemlerini yapmaktır.
DAP hangi taşıma şekillerinde kullanılır?
DAP taşıma şeklinden bağımsızdır; önemli olan varış yerinin doğru yazılmasıdır. Aynı kural farklı sevkiyatlarda şöyle görünür:
- Kara yolu: Türkiye'den Avrupa'ya komple veya parsiyel tır sevkiyatlarında en sık görülen kullanım. Varış yeri genellikle alıcının deposudur.
- Deniz yolu: Varış yeri bir liman terminali olarak da yazılabilir. Bu durumda satıcı konteyneri o terminale kadar getirir; konteynerin gemiden indirilmesi ve terminal içindeki işlemler taşıma sözleşmesine ve varış limanının uygulamasına göre ayrıca netleştirilmelidir.
- Hava yolu: Varış yeri havalimanındaki bir yük terminali ya da alıcının adresi olabilir. Havalimanından adrese kadar olan kara bağlantısının kime ait olduğu, yazılan varış yerine göre değişir.
- Karma taşıma: Tır, gemi ve tekrar tır gibi zincirlerde satıcı tüm zinciri yönetir ve risk son varış noktasına kadar ondadır.
Varış yeri olarak yazılan nokta ile taşıma sözleşmesindeki teslim noktası aynı olmalıdır. Satış sözleşmesinde "alıcı deposu", taşıma sözleşmesinde "varış limanı" yazıyorsa aradaki mesafenin masrafı ve riski tartışma konusu olur.
DAP'ta satıcı ve alıcı neyi üstlenir?
| Aşama | Satıcı | Alıcı |
|---|---|---|
| İhracat gümrüğü | Yapar ve öder | — |
| Varış ülkesi dışındaki transit geçişler | Gerekli işlemleri yapar ve öder | — |
| Varış yerine kadar taşıma | Ayarlar, öder, riskini taşır | — |
| Varış yerinde araçtan boşaltma | Zorunlu değil | Yapar ve öder |
| İthalat gümrüğü ve vergiler | Zorunlu değil | Yapar ve öder |
| Sigorta | Zorunlu değil; varışa kadar risk kendisinde olduğu için değerlendirir | Zorunlu değil |
| Risk | Mal varış yerinde boşaltmaya hazır olana kadar | Bu andan itibaren |
ICC notlarına göre satıcı, kendi taşıma sözleşmesi kapsamında varış yerinde boşaltma masrafı ödemişse, taraflar aksini kararlaştırmadıkça bu masrafı alıcıdan ayrıca talep edemez. Boşaltmanın kime ait olduğu, taşıma sözleşmesi hazırlanırken bu yüzden dikkatle yazılmalıdır.
DAP'ta ithalat gümrüğü neden alıcıdadır ve hangi riski doğurur?
DAP'ta satıcı malı alıcının kapısına kadar getirir, ama ülkeye resmi girişini yapmaz. ICC açıklama notları, satıcının malı ithalat için gümrükleme yükümlülüğü olmadığını açıkça belirtir. Bu ayrımın pratik bir sonucu vardır: ithalat işlemleri gecikirse bekleyen yük alıcının sorunudur.
ICC notlarına göre alıcı ithalat gümrüklemesini ayarlamazsa mal varış ülkesindeki bir limanda veya iç gümrük terminalinde bekler; bu sırada oluşabilecek kayıp ve hasarın riski alıcıdadır. Bekleme, ardiye ve araç bekletme masrafları da sözleşmeye göre çoğunlukla alıcıya yansır.
Bir örnek: Bursa'daki bir otomotiv yan sanayi firması, Lyon'daki bir müşterisine parsiyel tırla parça gönderiyor ve "DAP Alıcı Deposu, Lyon" şartıyla satıyor. Firma ihracat beyannamesini verir, taşıma firmasıyla anlaşır ve yolculuk riskini taşır. Tır varış ülkesinde gümrük işlemlerinin yapılacağı noktaya ulaştığında müşterinin gümrük temsilcisi belgeleri eksik hazırladığı için işlem iki gün gecikir. DAP'ta bu gecikmenin maliyeti ve bekleme sırasındaki risk müşteriye aittir. Tır sonunda depoya ulaştığında müşteri kendi forkliftiyle boşaltmayı yapar. Müşteri depoda boşaltma ekipmanı bulunmadığını söylüyorsa taraflar DPU'yu konuşmalıdır.
DAP, DPU ve DDP arasındaki fark nedir?
Üç kural da D grubundadır ve satıcı malı varış yerine kadar kendi riskiyle götürür. Aralarındaki fark iki soruya indirgenir: boşaltmayı kim yapar, ithalatı kim yapar?
| Konu | DAP | DPU | DDP |
|---|---|---|---|
| Teslim anı | Mal varış yerinde araç üzerinde boşaltmaya hazır | Mal varış yerinde araçtan boşaltılmış | Mal varış yerinde ithalat için gümrüklenmiş ve boşaltmaya hazır |
| Boşaltma | Alıcı | Satıcı | Alıcı |
| İthalat gümrüğü | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| İthalat vergileri | Alıcı | Alıcı | Satıcı |
| Satıcının yükü | Orta-yüksek | DAP'tan yüksek | En yüksek |
| Ne zaman seçilir? | Alıcı ithalatı yapabiliyor ve kendi boşaltma imkânı var | Satıcı varış yerinde boşaltmayı güvenle yapabiliyor | Satıcı varış ülkesinde ithalat yapabiliyor ve vergiyi üstlenmek istiyor |
DPU, Incoterms 2020'de satıcıya varış yerinde boşaltma yükümlülüğü getiren tek kuraldır. ICC, satıcının varış yerinde boşaltmayı üstlenmesi istenmiyorsa DPU yerine DAP kullanılmasını önerir. Satıcının ithalat işlemlerini ve vergileri de üstlenmesi isteniyorsa ICC notları DDP'yi işaret eder; ancak satıcı varış ülkesinde ithalat işlemi yapamıyorsa DDP yerine DAP veya DPU seçilmelidir. DDP'nin satıcı açısından riskleri DDP sayfasında ayrıca ele alındı.
DAP ile eski DDU aynı şey mi?
DDU (Delivered Duty Unpaid, vergisi ödenmeden teslim) Incoterms 2000'de yer alan bir koddu ve sonraki sürümlerde kaldırıldı. Ticaret Bakanlığı'nın gümrük beyannamesi teslim şekli kod listesinde de DDU, Incoterms 2000 kodu olarak gösterilir. Güncel kurallarda satıcının varış yerine kadar götürüp vergileri alıcıya bıraktığı teslim için kullanılan kural DAP'tır. Uygulamada, özellikle küçük paket ve kargo gönderilerinde "DDU" ifadesi hâlâ duyulabilir; yeni sözleşmelerde güncel kural adının kullanılması karışıklığı önler.
DAP kullanırken nelere dikkat edilmeli?
- Varış yerini tam adres olarak yazın: Şehir adı yerine depo, rampa ya da terminal adı belirtilmelidir; risk tam o noktada geçer.
- Boşaltma imkânını teyit edin: Alıcının deposunda forklift, rampa ve personel yoksa araç bekler ve masraf doğar.
- İthalat belgelerini önceden paylaşın: Fatura, çeki listesi ve menşe belgeleri alıcının gümrük temsilcisine araç yola çıkmadan iletilmelidir.
- Transit ülkeleri hesaba katın: Kara yoluyla yapılan sevkiyatlarda mal varış ülkesine ulaşmadan önce başka ülkelerden geçebilir. DAP'ta bu ülkelerdeki transit işlemleri satıcıya aittir; güzergah, süre ve belge ihtiyacı teklif aşamasında hesaplanmalıdır.
- Sigortayı düşünün: DAP'ta sigorta zorunlu değildir, ama tüm yolculuk riski satıcıda olduğu için satıcının kendi çıkarı için yük sigortası yaptırması mantıklıdır.
- E-ticaret gönderilerinde alıcıyı bilgilendirin: Tüketiciye giden paketlerde vergi teslim anında alıcıdan istenirse paket reddedilebilir. Bu seçim ve Türkiye çıkışındaki beyan için ETGB sayfasına bakabilirsiniz.
Logvance'ta DAP sevkiyatları nasıl planlanır?
Logvance, 2000'den beri depolama, taşımacılık ve gümrük süreçlerini birlikte yöneten bir lojistik şirketidir. Hizmetlerimiz arasında uluslararası nakliyat, deniz-hava-kara taşımacılığı, uçak kargo ve gümrükleme bulunur. İstanbul Ataşehir'deki depolarımız ve Almanya Neu-Ulm'daki depomuz aynı sistem ve ekiple çalışır.
DAP şartıyla yapılan satışlarda ihracat işlemlerini, varış yerine kadar taşımayı ve belge hazırlığını birlikte planlamak için uluslararası nakliyat ve taşımacılık sayfamızı inceleyebilir, fiyat teklifi isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
- DAP Türkçe ne demek?
- DAP, Delivered at Place ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede belirlenen yerde teslim anlamında kullanılır. Satıcı malı varış yerine kadar kendi riski ve masrafıyla götürür, gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır halde alıcıya bırakır. Boşaltma ve ithalat işlemleri alıcıya aittir.
- DAP'ta gümrük vergisini kim öder?
- DAP'ta ithalat gümrük işlemleri ve ithalat vergileri alıcıya aittir. Satıcı yalnızca ihracat gümrüğünü ve varış ülkesinden önceki transit geçişlere ilişkin işlemleri üstlenir. Satıcının ithalat vergilerini de ödemesi isteniyorsa DDP kuralı kullanılmalıdır; ancak bu durumda satıcının varış ülkesinde ithalat yapabilmesi gerekir.
- DAP'ta risk ne zaman alıcıya geçer?
- DAP'ta risk, mal belirlenen varış yerinde, gelen araç üzerinde boşaltmaya hazır halde alıcının emrine bırakıldığında geçer. Yolculuk boyunca risk satıcıdadır. Alıcı ithalat işlemlerini yapmadığı için mal gümrükte beklerse, bu sırada oluşan riskler ICC notlarına göre alıcıya aittir.
- DAP ile DPU arasındaki fark nedir?
- İki kuralda da satıcı malı varış yerine kadar kendi riskiyle götürür ve ithalat işlemleri alıcıdadır. Fark boşaltmadadır. DAP'ta mal araç üzerinde boşaltmaya hazır teslim edilir ve boşaltmayı alıcı yapar. DPU'da satıcı malı araçtan boşaltarak teslim eder; risk boşaltmadan sonra geçer.