EXW Nedir? Ex Works İş Yerinde Teslim ve Riskleri

EXW ne demek?

EXW, İngilizce Ex Works ifadesinin kısaltmasıdır; Türkçede "iş yerinde teslim" ya da günlük dilde "fabrika teslim" olarak kullanılır. Incoterms 2020'nin E grubundaki tek kuraldır ve her taşıma şeklinde kullanılabilir.

ICC tanımına göre EXW'de satıcı, malı belirlenen yerde alıcının emrine hazır tuttuğunda teslim etmiş olur. Bu yer satıcının fabrikası ya da deposu olabileceği gibi başka bir adres de olabilir. Satıcı malı araca yüklemek ve ihracat için gümrüklemek zorunda değildir. Bu yüzden EXW, on bir kural içinde satıcıya en az yükümlülük getiren kuraldır.

Kulağa satıcı için ideal bir kural gibi gelir. Uygulamada ise hem alıcı hem satıcı için beklenmedik sorunlar doğurabilir; ICC'nin açıklama notları da alıcıların EXW'yi dikkatli kullanması gerektiğini özellikle belirtir.

EXW'de kim neyi üstlenir?

EXW'de satıcının yine de yapması gerekenler nelerdir?

"En az yükümlülük" hiç yükümlülük olmadığı anlamına gelmez. EXW satışında satıcı şunları yapmaya devam eder:

• Malı ve faturayı sağlamak: Sözleşmeye uygun malı ve ticari faturayı hazırlar.
• Ambalajlamak: Mal, türü gereği ambalajsız taşınması olağan değilse taşımaya uygun şekilde ambalajlanır ve işaretlenir.
• Bildirim yapmak: Alıcının malı teslim alabilmesi için gereken bilgiyi, örneğin malın hazır olduğu tarihi ve teslim noktasını alıcıya bildirir.
• Belge ve bilgi desteği vermek: Alıcı talep ederse, masraf ve risk alıcıda olmak üzere ihracat, transit ve ithalat için gereken belge ve bilgilerin temininde yardımcı olur. Koli ve ağırlık bilgilerini gösteren bir çeki listesi bu desteğin tipik parçasıdır.

EXW teslim yeri nasıl yazılmalı?

ICC açıklama notları, EXW'de teslim yerinin yanı sıra o yer içindeki kesin noktanın da yazılmasını önerir. Kesin nokta belirtilmezse satıcı, belirlenen yer içinde kendi amacına en uygun noktayı seçebilir; bu da alıcıyı beklemediği bir riske açabilir. Büyük bir sanayi sitesinde "EXW Gebze" yazmak, alıcının aracının hangi binaya, hangi rampaya gideceğini söylemez. "EXW Satıcı Deposu, 2 No.lu Yükleme Rampası, adres, Incoterms® 2020" gibi bir yazım hem teslim anını hem riskin geçtiği yeri netleştirir.

EXW'de yükleme sırasındaki risk kimdedir?

EXW'nin en çok tartışma çıkaran noktası yüklemedir. Kurala göre teslim, mal yüklendiğinde değil, yüklenmemiş halde alıcının emrine bırakıldığında gerçekleşir. Oysa pratikte alıcının kamyonu fabrikaya geldiğinde, forklift ve personel satıcıdadır ve yüklemeyi çoğunlukla satıcı yapar.

Bir örnek düşünelim. Almanya'daki bir alıcının anlaştığı nakliye firması, İstanbul'daki bir mobilya üreticisinin deposuna tır gönderiyor. Depo çalışanı yükleme sırasında forkliftle bir paleti düşürüyor ve ürünler hasar görüyor. EXW'de mal henüz yüklenmeden alıcının emrine hazır tutulduğu için teslim gerçekleşmiş sayılır. ICC açıklama notları, satıcının yaptığı yükleme sırasındaki riskin tartışmalı biçimde alıcıda sayılabileceğini belirtir. Satıcı ise "yüklemeyi ben yaptım ama bu benim yükümlülüğüm değildi" diyecektir. Sonuç, kimin ödeyeceği belirsiz bir hasar dosyasıdır.

ICC'nin önerisi açıktır: taraflar yükleme riskini önceden yazılı olarak paylaştırmalı ya da alıcı yükleme sırasındaki riskten kaçınmak istiyorsa FCA kuralını seçmelidir. FCA'da teslim yeri satıcının tesisi olarak yazılırsa yüklemeyi satıcı yapar ve risk, mal alıcının aracına yüklendiğinde geçer.

EXW ihracatta neden sorun çıkarır?

EXW'de ihracat gümrük işlemlerini alıcı yapar. Alıcı yurt dışındaysa bu teoride kolay, pratikte zor bir yükümlülüktür. ICC açıklama notları EXW'nin, malın ihraç edilmesinin hiç amaçlanmadığı yurt içi satışlara uygun olabileceğini söyler ve ihracat izni almakta zorlanacağını düşünen alıcılara FCA'yı önerir.

Türkiye'den yapılan satışlarda bu sorun daha belirgindir. Gümrük Kanunu'nun 62. maddesi, beyannamenin tescili belirli bir kişi için özel yükümlülükler doğuruyorsa beyan sahibinin Türkiye Gümrük Bölgesi'nde yerleşik olmasını arar; kanunun 5. maddesi de gümrük işlerinde temsilcinin kural olarak Türkiye'de yerleşik olmasını ister. Transit, geçici ithalat ve arızi beyan gibi istisnalar vardır, ancak yurt dışındaki bir alıcının Türkiye'de kendi adına ihracat beyannamesi vermesi olağan bir yol değildir.

Satıcı açısından da sonuç önemlidir. İhracatın satıcı adına belgelenip belgelenmemesi, satışın muhasebe ve vergi kayıtlarını etkileyebilir. EXW ile ihracat yapmayı düşünen bir satıcı, beyannamenin kimin adına verileceğini ve bunun vergi sonuçlarını önceden mali müşavirine danışmalıdır.

EXW ile FCA arasındaki fark nedir?

Özetle, "malı depomdan alsınlar" düşüncesiyle EXW seçen bir Türk ihracatçının çoğu durumda aslında istediği şey FCA satıcı deposu şartıdır. Taşıma yine alıcıdadır; ama yükleme ve ihracat beyannamesi satıcıda kaldığı için hem hasar hem gümrük tarafı netleşir. Satıcının yükümlülüğünü biraz daha artıran ama riski yine yükleme ülkesinde bırakan kurallar için FOB sayfasına, riski varış yerine taşıyan kurallar için DAP sayfasına bakabilirsiniz.

EXW hangi durumlarda mantıklıdır?

• Yurt içi satışlar: İhracat söz konusu değilse EXW, "malı gel al" anlaşmasını net biçimde ifade eder.
• Alıcının güçlü yerel temsilcisi varsa: Alıcının Türkiye'de yerleşik bir şirketi veya iştiraki ihracat işlemlerini yürütebiliyorsa.
• Yükleme riskinin ayrıca yazıldığı sözleşmeler: Taraflar yüklemeyi kimin yapacağını ve o sırada riskin kimde olacağını açıkça kararlaştırmışsa.
• Teklif karşılaştırmaları: Alıcı, farklı tedarikçilerin mal bedelini masrafsız karşılaştırmak için EXW fiyat isteyebilir; sözleşme aşamasında ise daha uygun bir kurala geçilebilir.

Logvance'ta EXW ve FCA teslimleri nasıl hazırlanır?

Logvance, 2000'den beri depolama, taşımacılık ve gümrük süreçlerini birlikte yöneten bir lojistik şirketidir. İstanbul Ataşehir'deki depolarımız ve Almanya Neu-Ulm'daki depomuz aynı sistem ve ekiple çalışır. Hizmetlerimiz arasında uluslararası nakliyat, deniz-hava-kara taşımacılığı, gümrükleme, kutulama, etiketleme ve shrinkleme bulunur; malın alıcıya teslim edilmeye hazır hale getirilmesinden yurt dışına çıkışına kadar adımlar tek muhatapla planlanabilir.

Teslim şekline göre taşıma ve gümrük adımlarını netleştirmek için uluslararası nakliyat ve gümrükleme sayfalarımızı inceleyebilir, fiyat teklifi isteyebilirsiniz.