Euro Palet nedir?
Euro palet, 1200 × 800 mm taban ölçüsüne ve 144 mm yüksekliğe sahip, dört yönden çatal girişine izin veren standart ahşap palettir. Palet ise yükün forklift ya da transpaletle tek birim halinde taşınmasını ve istiflenmesini sağlayan platformdur. EPAL markalı euro paletlerin üretim ve kalite kurallarını Avrupa Palet Birliği (EPAL) belirler.
Diğer adları: EUR palet · EPAL palet · Avrupa paleti · Europalet · Palet ölçüleri · Paletleme
Palet nedir?
Palet, üzerine koli, çuval ya da ürün dizilen ve bu yükün forklift, transpalet veya istif makinesiyle tek bir birim halinde kaldırılıp taşınmasını sağlayan düz taşıma platformudur. Paletin altındaki boşluklar, çatalların yükün altına girebilmesi için tasarlanır. Yüzlerce koliyi tek tek taşımak yerine tek hareketle taşımayı mümkün kıldığı için palet, depolama ve taşımanın temel birimidir.
Lojistikte bu yaklaşıma birim yük denir. Palet sayesinde araç boşaltma, rafa yerleştirme, stok sayımı ve yükleme koli yerine palet düzeyinde yapılabilir. Depolama ücretlerinin ve raf kapasitelerinin çoğu zaman "palet başına" ifade edilmesinin nedeni de budur. Paletin depo içindeki hareketleri elleçleme başlığı altında incelenir.
Euro palet ölçüleri nedir?
Euro palet ölçüleri 1200 mm × 800 mm taban ve 144 mm yüksekliktir. Avrupa Palet Birliği (European Pallet Association, EPAL) bu paleti "EPAL Euro palet" adıyla tanımlar ve teknik özelliklerini şöyle verir:
| Özellik | EPAL Euro palet değeri |
|---|---|
| Uzunluk × genişlik | 1200 mm × 800 mm |
| Yükseklik | 144 mm |
| Ağırlık | Yaklaşık 25 kg |
| Parça sayısı | 11 tahta, 9 takoz, 78 çivi |
| Çatal girişi | Dört yönden |
| Güvenli çalışma yükü | 1.500 kg |
| İstifte en alttaki palete binen yük | Katı ve düz zeminde en fazla 5.500 kg |
Kaynak: EPAL ürün sayfası (epal-pallets.org). Yük değerleri, yükün palete düzgün dağıldığı ve paletin hasarsız olduğu koşullar için geçerlidir; raf sistemlerinde ayrıca rafın ve kirişin taşıma kapasitesine bakılmalıdır.
EPAL lisanslı paletlerin üzerinde EPAL logosu, ısıl işlem gördüğünü gösteren IPPC işareti, ülke kodu ve lisans bilgileri gibi markalamalar bulunur. Bu paletler EPAL'in açık palet değişim havuzunda kullanılır: Taraflar kendi aralarında anlaştıkları kalite kriterlerine göre yüklü gelen paleti boş bir paletle takas edebilir. Aynı ölçüde üretilen ama EPAL lisansı taşımayan paletler piyasada "euro ölçülü palet" olarak satılır; ölçüleri benzer olsa da EPAL'in kalite denetimine tabi değildir ve değişim havuzunda kabul görmeyebilir.
Piyasada euro palet; "EUR palet", "EPAL palet" ve "Avrupa paleti" adlarıyla da anılır. Aramalarda sık görülen "euro palet boyutları" ifadesi de aynı 1200 × 800 mm ölçüyü anlatır.
Standart palet ölçüleri nelerdir?
Euro palet dışında Türkiye'de ve uluslararası taşımada en sık karşılaşılan palet ölçüleri aşağıdadır. Türkiye'de 1200 × 1000 mm ölçüdeki paletler yaygın olarak "endüstriyel palet" diye anılır. EPAL modellerinin değerleri EPAL'in resmi ürün sayfalarından alınmıştır.
| Palet türü | Taban ölçüsü (mm) | Yükseklik (mm) | Ağırlık (yaklaşık) | Güvenli çalışma yükü | Kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| EPAL Euro palet (euro palet) | 1200 × 800 | 144 | 25 kg | 1.500 kg | Avrupa içi taşıma, depolama, perakende dağıtım |
| EPAL 2 (endüstriyel ölçü) | 1200 × 1000 | 162 | 35 kg | 1.250 kg | Ağır sanayi; alt çerçevesi zincirli ve rulolu konveyörde taşımaya uygundur |
| EPAL 3 (endüstriyel ölçü) | 1200 × 1000 | 144 | 30 kg | 1.500 kg | Ulusal ve uluslararası taşıma |
| EPAL 6 (yarım palet) | 800 × 600 | 144 | 9,5 kg | 750 kg | Teşhir paleti, mağazada satış alanı |
| EPAL 7 (yarım palet) | 800 × 600 | 163 | 9,5 kg | 500 kg (rafta ya da forkliftle taşımada) | Gıda ve içecek, perakende satış noktası |
| Çeyrek palet | 600 × 400 | Üreticiye göre değişir | Üreticiye göre değişir | Üreticiye göre değişir | Genellikle plastik teşhir paleti, perakende promosyon alanları |
Tablodaki ölçüler birbirinin katıdır: İki yarım palet (800 × 600) bir euro paletin, iki çeyrek palet (600 × 400) bir yarım paletin tabanını kaplar. Bu modüler yapı, farklı boyuttaki paletlerin aynı araçta ve aynı rafta birlikte kullanılmasını kolaylaştırır. Endüstriyel paletlerde ise EPAL, istifte en alttaki palete binen yükü EPAL 2 için en fazla 4.250 kg, EPAL 3 için en fazla 4.500 kg olarak verir.
ISO 6780'e göre uluslararası palet ölçüleri
Uluslararası Standardizasyon Örgütü'nün ISO 6780 standardı, kıtalar arası taşımada kullanılan düz paletler için altı taban ölçüsü tanımlar:
| Biçim | Metrik (mm) | İnç karşılığı |
|---|---|---|
| Dikdörtgen | 1200 × 800 | 47,2 × 31,5 |
| Dikdörtgen | 1200 × 1000 | 47,2 × 39,4 |
| Dikdörtgen | 1219 × 1016 | 48 × 40 |
| Kare | 1067 × 1067 | 42 × 42 |
| Kare | 1100 × 1100 | 43,3 × 43,3 |
| Kare | 1140 × 1140 | 44,9 × 44,9 |
Standart, bu ölçüler için üretim toleransını +3 mm / −6 mm olarak belirler. İthalat ve ihracatta farklı ülkelerden gelen paletlerin raf ve araç planına uymaması bu ölçü farklarından kaynaklanır; örneğin 1219 × 1016 mm (48 × 40 inç) bir palet, euro palete göre ayarlanmış raf gözüne sığmayabilir.
Palet türleri nelerdir?
Paletler ölçünün yanında malzemeye ve yapıya göre de ayrılır:
| Palet türü | Güçlü yanı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|
| Ahşap palet | Yaygın, onarılabilir, yük taşıma kapasitesi yüksek | Nem ve zararlı riski; ihracatta ISPM 15 işlemi ve işareti gerekir |
| Plastik palet | Hijyenik, yıkanabilir, nemden etkilenmez | İlk maliyeti yüksek; bazı modellerde raf taşıma kapasitesi sınırlı |
| Pres (sıkıştırılmış ahşap) palet | Hafif, iç içe istiflenebilir; işlenmiş ahşap olduğu için ISPM 15 kapsamı dışındadır | Tek kullanımlık ihracat yüklerine uygundur, ağır ve tekrarlı kullanıma dayanıklılığı sınırlıdır |
| Metal palet | Çok dayanıklı, ağır ve özel yüklere uygun | Ağır ve pahalı; taşıma ağırlığını artırır |
| Karton (oluklu) palet | Çok hafif, geri dönüştürülebilir, havayolu taşımasında ağırlık avantajı | Nem ve ağır yükte dayanımı düşük |
| Kutu palet | Kenarlıklı yapısıyla dökme ya da düzensiz parçaları taşır | Boşken yer kaplar; EPAL kutu paleti 1200 × 800 mm taban ve 970 mm yüksekliktedir |
Yapıya göre ise paletler, çatalların yalnızca iki karşılıklı yönden girebildiği iki yönlü ve dört yönden girebildiği dört yönlü paletler olarak ayrılır. Euro palet dört yönlüdür; bu, dar alanlarda ve araç yüklemesinde esneklik sağlar.
Paletleme nedir, nasıl doğru yapılır?
Paletleme, koli ya da ürünlerin taşıma ve depolama sırasında devrilmeyecek, ezilmeyecek ve kaymayacak şekilde palete dizilip sabitlenmesidir. Kötü paletlenmiş bir yük, en sağlam paletin üzerinde bile hasar görür. Doğru paletleme için temel kurallar şunlardır:
- Uygun palet seçin: Yükün ağırlığı paletin güvenli çalışma yükünü aşmamalı; kırık tahtalı ya da eksik takozlu palet kullanılmamalıdır.
- Ağırı alta koyun: Ağır koliler alt katlara, hafif ve kırılabilir koliler üst katlara dizilir.
- Taşma bırakmayın: Koliler paletin kenarından dışarı taşmamalıdır. Taşan koli hem ezilir hem de raf ve araç planını bozar.
- İstif düzenini seçin: Kolilerin köşe köşe üst üste geldiği sütun istif koli dayanımını daha iyi kullanır; katların birbirine çaprazlandığı örgülü istif ise yükün bütünlüğünü artırır. Ürüne göre biri seçilir.
- Yüksekliği kontrol edin: Toplam yükseklik araç iç yüksekliğine, raf gözü yüksekliğine ve alıcının kabul şartlarına göre belirlenir.
- Sabitleyin: Yük streç film ya da shrink ile palete sabitlenir; gerekirse köşebent ve üst kapak kullanılır.
- Etiketleyin: Palet etiketi okunabilir olmalı ve tercihen birden fazla yüzden görülebilmelidir. GS1 sisteminde palet gibi taşıma birimleri SSCC numarasıyla tanımlanır; bu konuda GS1 barkod sayfasına bakabilirsiniz.
Somut bir hesapla bakalım. Varsayalım ki 400 × 300 mm tabanlı, 250 mm yüksekliğinde ve 12 kg ağırlığında kolileriniz var. Koliler euro paletin 1200 mm'lik kenarı boyunca dörder, 800 mm'lik kenarı boyunca ikişer dizildiğinde bir katta 8 koli taşmadan tam oturur. Varsayalım ki alıcınız palet dahil yüksekliğin 1.400 mm'yi geçmemesini istiyor: 144 mm'lik paletin üzerine 5 kat (1.250 mm) koli sığar ve toplam yükseklik 1.394 mm olur. Bu durumda palette 40 koli ve yaklaşık 480 kg ürün bulunur; bu değer euro paletin 1.500 kg'lık güvenli çalışma yükünün altındadır. Koli ölçülerini bu tür modüler katlara göre seçmek hem palet başına düşen maliyeti hem de hasar riskini azaltır.
Paletlerin depoya girişte nasıl kabul edildiğini mal kabul, rafa nasıl yerleştirildiğini putaway sayfalarında anlattık.
ISPM 15 nedir, ihracatta ahşap palet için neden önemlidir?
ISPM 15, Uluslararası Bitki Koruma Sözleşmesi (IPPC) kapsamında yayımlanan ve uluslararası ticarette kullanılan ahşap ambalaj malzemelerinin zararlı organizma taşımasını önlemeye yönelik uluslararası standarttır. Ahşap paletler, sandıklar ve takozlar bu kapsama girer. Amaç, ahşabın içinde yaşayabilen böcek ve mantarların bir ülkeden diğerine taşınmasını engellemektir.
Standartta en yaygın uygulanan yöntem ısıl işlemdir (HT). Standarda göre ısıl işlemde ahşabın çekirdeği dahil tüm kesitinde en az 56 °C sıcaklık, kesintisiz en az 30 dakika boyunca sağlanmalıdır. İşlem gören ahşap ambalaja ISPM 15 işareti basılır. İşarette şu bileşenler bulunur:
- IPPC simgesi,
- İki harfli ISO ülke kodu (Türkiye için TR),
- Ulusal bitki koruma otoritesinin üreticiye ya da işlem yapan firmaya verdiği kod,
- Uygulanan işlemin kodu (ısıl işlem için HT).
Standarda göre işaret okunaklı, kalıcı ve başka bir malzemeye aktarılamaz olmalı; ahşap ambalaj kullanılırken görünür bir yerde, tercihen en az iki karşılıklı yüzde bulunmalıdır ve elle çizilmemelidir. Kalınlığı 6 mm ve altındaki ince ahşaptan yapılmış ambalajlar ile kontrplak, yonga levha, OSB gibi tutkal, ısı ya da basınçla üretilmiş işlenmiş ahşap malzemeler standardın kapsamı dışındadır. Plastik ve metal paletler ahşap olmadığı için bu işlemi gerektirmez.
Türkiye'de ihracatta kullanılan ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işlemi ve işaretlenmesi, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın "Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik" hükümlerine tabidir. Isıl işlem ve ISPM 15 işaretlemesi yalnızca Bakanlıkça yetkilendirilen tesisler tarafından yapılabilir; yetkili firmaların listesi Bakanlığın internet sitesinde yayımlanır. Varış ülkesinin ek şartları olabileceği için ihracat öncesi güncel kurallar kontrol edilmelidir. İhracat sürecinin genel akışını adım adım gümrükleme rehberi yazısında bulabilirsiniz.
Logvance'ta paletli yükler nasıl depolanır ve gönderilir?
Logvance, 2000'den beri depolama, stoklama, uluslararası nakliyat ve deniz-hava-kara taşımacılığı hizmetlerini tek operasyon içinde yürütür. Shrinkleme, kofreleme, etiketleme ve kutulama gibi sevkiyata hazırlık işlemleri de hizmetlerimiz arasındadır. İstanbul Ataşehir'deki depolarımız ve Almanya Neu-Ulm'daki depomuz aynı sistem ve ekiple çalışır; Logvance WMS stok hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler.
Paletli depolama kapsamını depolama hizmeti, sevkiyata hazırlık işlemlerini shrinkleme sayfasında inceleyebilir, yükünüz için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
- Euro palet ölçüleri kaç cm?
- Euro palet ölçüleri 120 cm × 80 cm taban ve 14,4 cm yüksekliktir; milimetre olarak 1200 × 800 × 144 mm. EPAL'in verdiği değerlere göre EPAL Euro palet yaklaşık 25 kg ağırlığındadır ve güvenli çalışma yükü 1.500 kg'dır. Palet dört yönden çatal girişine izin verir.
- Euro palet ile endüstriyel palet arasındaki fark nedir?
- Euro palet 1200 × 800 mm, endüstriyel palet ise 1200 × 1000 mm taban ölçüsündedir. Endüstriyel palet daha geniş olduğu için daha büyük ya da hacimli yükleri taşır. EPAL, 1200 × 1000 mm ölçüde EPAL 2 ve EPAL 3 adlı iki model tanımlar; bu modellerin yapısı ve güvenli çalışma yükleri birbirinden farklıdır.
- Yarım palet ölçüsü nedir?
- Yarım palet ölçüsü 800 × 600 mm'dir ve bir euro paletin tam yarısı kadar alan kaplar. EPAL bu ölçüde iki model tanımlar: 144 mm yüksekliğinde ve 750 kg güvenli çalışma yüküne sahip EPAL 6 ile 163 mm yüksekliğinde ve 500 kg güvenli çalışma yüküne sahip EPAL 7. İkisi de yaklaşık 9,5 kg'dır.
- Paletleme nedir?
- Paletleme, koli ya da ürünlerin taşıma ve depolama sırasında devrilmeyecek, ezilmeyecek ve kaymayacak şekilde palete dizilip streç veya shrink ile sabitlenmesidir. Doğru paletlemede ağır koliler alta konur, koliler paletin kenarından taşmaz, yükseklik araç ve raf ölçüsüne göre belirlenir ve palet etiketlenir.
- İhracatta ahşap palet için ISPM 15 zorunlu mu?
- Uluslararası ticarette kullanılan ahşap palet ve sandıklar için birçok ülke ISPM 15'e uygun işlem ve işaret ister. Türkiye'de ihracatta kullanılan ahşap ambalajın ısıl işlemi ve işaretlenmesi Tarım ve Orman Bakanlığı yönetmeliğine tabidir ve yetkili tesislerde yapılır. Plastik, metal ve pres paletler bu işlemi gerektirmez.