GS1 Barkod (EAN, GTIN) nedir?
GS1 barkod, uluslararası GS1 standartlarına göre verilmiş, dünya genelinde tekil bir ürün numarasını (GTIN) taşıyan barkoddur. Perakendede en yaygın hâli 13 haneli EAN-13 barkodudur. Türkiye'de firmalar bu numaraları GS1 Türkiye'ye üye olup kendilerine tahsis edilen firma önekiyle oluşturur; pazaryerleri ve perakendeciler ürün eşleştirmede bu numarayı kullanır.
Diğer adları: EAN kodu · EAN-13 · GTIN · Global Trade Item Number · Barkod numarası
GS1 nedir?
GS1, ürünlerin, lokasyonların ve taşıma birimlerinin dünya genelinde tekil olarak tanımlanması için standartlar geliştiren, merkezi Brüksel'de bulunan uluslararası bir kuruluştur. Kuruluşun kökü, 1977'de Avrupa'daki ürünleri numaralandırmak için kurulan EAN'a (European Article Numbering) dayanır. Üyeleri Avrupa dışına yayıldıkça adı önce EAN International oldu, 2005'te ise bugünkü GS1 adını aldı. Bu yüzden perakende barkoduna hâlâ yaygın olarak "EAN kodu" denir.
GS1 sistemi yalnızca barkoddan ibaret değildir. Başlıca GS1 standartları şunlardır:
- GTIN (Global Trade Item Number): Satılan ya da faturalanan ticari ürünlerin numarası.
- GLN (Global Location Number): Firmaların, depoların ve teslimat noktalarının lokasyon numarası.
- SSCC (Serial Shipping Container Code): Palet ve koli gibi taşıma birimlerinin seri numarası.
- Barkod türleri: EAN-13, UPC, ITF-14, GS1-128, GS1 DataMatrix ve GS1 QR gibi numaraların taşıyıcıları.
- EPC/RFID: Aynı numaraların RFID etiketlerine yazılması için tanımlanan standartlar.
Numaraların dünya genelinde çakışmaması için her ülkedeki GS1 üye kuruluşuna farklı önek aralıkları tahsis edilir. Aynı GTIN, ürünün ambalajında bir EAN-13 barkoduyla, ilaç kutusunda ise seri numarası ve son kullanma tarihiyle birlikte bir karekod içinde taşınabilir. Değişen numara değil, numarayı taşıyan barkod türüdür.
GS1 Türkiye nedir, hangi kurumla bağlantılıdır?
GS1 Türkiye, uluslararası GS1 organizasyonunun Türkiye'deki üye kuruluşudur ve GS1 sisteminin Türkiye'de uygulanmasından sorumludur. Kurum, 1988'de Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesinde "Milli Mal Numaralandırma Merkezi" adıyla kurulmuş ve EAN'a üye olmuştur. 2005'te GS1 Türkiye adını almış, 2016'da "Türkiye Global Standartlar Tedarik Zinciri ve Lojistik Eğitim Vakfı" (kısa adıyla GS1 Türkiye Vakfı) olarak yapılandırılmıştır.
GS1 Türkiye; firmalara üyelik ve firma öneki tahsisi, barkod numarası doğrulama, ürün veri paylaşımı ve standartlar konusunda eğitim ile rehberlik hizmetleri verir. Türkiye'de geçerli GS1 barkod numarası almak isteyen bir firmanın muhatabı GS1 Türkiye'dir.
GTIN nedir, türleri nelerdir?
GTIN, Global Trade Item Number ifadesinin kısaltmasıdır ve Türkçede küresel ticari ürün numarası anlamına gelir. Bir ürünü, hangi ülkede ve hangi satış kanalında olursa olsun tekil olarak tanımlayan numaradır. Aynı ürünün farklı ambalaj seviyeleri (tekli kutu, 12'li koli) ayrı GTIN'lerle tanımlanır. Uzunluğuna göre dört türü vardır:
| Tür | Basamak | Taşıyan barkod | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|
| GTIN-13 | 13 | EAN-13 | Türkiye ve dünyanın büyük bölümünde perakende ürünler |
| GTIN-12 | 12 | UPC-A | Ağırlıklı olarak ABD ve Kanada pazarı |
| GTIN-8 | 8 | EAN-8 | Ambalajında EAN-13 barkoduna yer olmayan çok küçük ürünler |
| GTIN-14 | 14 | ITF-14 ya da GS1-128 | Perakendede satılmayan, aynı üründen oluşan koli ve dış ambalajlar |
GTIN-8 numaraları firma önekinden türetilmez; her ürün için ayrıca başvurulur. Kuzey Amerika pazarına yönelik UPC numaraları için de GS1 Türkiye üzerinden ayrı bir başvuru süreci bulunur.
EAN-13 barkod numarası nasıl okunur?
13 haneli bir EAN-13 numarası üç bölümden oluşur:
- GS1 firma öneki: GS1 Türkiye'nin firmaya tahsis ettiği numaradır. Türkiye'de verilen firma önekleri 868 ya da 869 ile başlar. Önekin uzunluğu firmanın ihtiyaç duyduğu ürün çeşidi sayısına göre 7 ile 12 basamak arasında değişir; çok ürün çeşidi olan firmaya kısa önek verilir ki geriye ürün numarası için daha fazla basamak kalsın.
- Ürün numarası: Firmanın her yeni ürün çeşidine kendisinin verdiği numaradır. GS1 Türkiye, numaraların içine kategori ya da sınıflama anlamı yüklenmemesini, her yeni ürüne sırayla bir artırarak verilmesini önerir.
- Kontrol basamağı: Son hane, önceki 12 haneden Modulo-10 yöntemiyle hesaplanır. Okuyucu bu haneyi kontrol ederek yanlış okumayı yakalar.
Kontrol basamağı şöyle hesaplanır. Varsayalım bir firmaya 8 basamaklı 86955501 öneki verildi ve ilk ürüne 0001 numarası atandı. İlk 12 hane 869555010001 olur. Soldan başlayarak tek sıradaki haneler 1, çift sıradaki haneler 3 ile çarpılıp toplanır: toplam 76 çıkar. Bu toplamı bir üst onluğa tamamlayan sayı 4 olduğu için kontrol basamağı 4'tür ve GTIN 8695550100014 olur. Bu örnek yalnızca hesaplamayı göstermek içindir; gerçek hayatta barkod yazılımları ve GS1 Türkiye'nin hesaplama aracı bu haneyi otomatik üretir.
869 ile başlayan barkod yerli malı mıdır?
Hayır, kesin bir gösterge değildir. 868 ve 869 öneki, barkod numarasının GS1 Türkiye üzerinden alındığını gösterir; ürünün Türkiye'de üretildiğini garanti etmez. Türkiye'deki bir ithalatçı, GS1 Türkiye'den aldığı önekle ithal ettiği ürünü numaralandırabilir. Aynı şekilde Türkiye'de üretim yapan uluslararası bir firma, merkezinin bulunduğu ülkeden aldığı önekle ürününü numaralandırabilir. GS1'in farklı önek vermesinin amacı menşe göstermek değil, numaraların çakışmasını önlemektir.
GS1 barkod numarası nasıl alınır?
Türkiye'de geçerli barkod numarası almanın yolu GS1 Türkiye sistem üyeliğidir. Süreç genel hatlarıyla şu adımlardan oluşur:
- İhtiyacı belirleyin: Numaralandırılacak ürün çeşidi sayısını çıkarın. Renk, beden, aroma, hacim ve paket içeriği farklı olan her varyant ayrı bir GTIN gerektirir. İleride eklenecek ürünleri de hesaba katın.
- Üyelik başvurusu yapın: Başvuru GS1 Türkiye'nin çevrim içi üyelik sistemi üzerinden yapılır; çevrim içi başvuru yapamayanlar için evrakla başvuru seçeneği de vardır. Başvuruda firma bilgileri ve istenen belgeler sunulur.
- Firma önekinizi alın: Başvuru onaylandığında firmanıza, ürün çeşidi ihtiyacınıza uygun uzunlukta bir firma öneki tahsis edilir.
- Ürünlerinize numara verin: Firma önekinin arkasına her ürün için sıradaki ürün numarasını ekleyin, kontrol basamağını hesaplayın ve numarayı ürün kartınıza kaydedin.
- Barkodu basın ve test edin: Numarayı uygun barkod türüyle ambalaja basın ya da etiketleyin; baskı kalitesini ve okunabilirliği kontrol edin.
- Üyeliği sürdürün: Numaraların kullanım hakkı üyelik yükümlülüklerinin yerine getirilmesine bağlıdır.
Başvuru ve kullanım bedelleri firmanın cirosuna ve ihtiyaç duyduğu numara sayısına göre GS1 Türkiye tarafından belirlenir; güncel bedeller ve istenen belgeler GS1 Türkiye'nin resmi sitesinden kontrol edilmelidir.
Koli, set ve palet için hangi GS1 numaraları kullanılır?
Ürün numaralandırması tekli ambalajla bitmez. Depo ve tedarik zincirinde ürün kolide, sette ve palette de tanımlanmak zorundadır. GS1 sisteminde bu seviyeler için farklı yöntemler vardır:
- Perakendede satılan gruplar: Kasada tek ürün gibi okutulacak çoklu paketler ve farklı ürünlerden oluşan setler kendi GTIN-13 numarasını alır ve EAN-13 barkoduyla basılır. Bir bundle ürün tek birim olarak satılıyorsa bu kurala girer.
- Perakendede satılmayan, aynı üründen oluşan koliler: GTIN-14 kullanılabilir. Tekli ürünün GTIN-13'ünün kontrol basamağı atılır, başına 1 ile 8 arasında bir paket gösterge basamağı eklenir ve kontrol basamağı yeniden hesaplanır. Böylece firma önekinden yeni numara harcanmaz. 6'lı ve 24'lü koliler farklı gösterge basamaklarıyla ayrılır.
- Koli barkodunun basımı: Doğrudan oluklu mukavva koliye basım yapılacaksa geniş çubuklu yapısı nedeniyle ITF-14 tercih edilir. Lot ve son kullanma tarihi gibi değişken bilgiler de taşınacaksa GS1-128 kullanılır. ITF-14 ve GS1-128 perakende kasalarında okutulmaz.
- Palet ve sevkiyat birimleri: İçeriği ne olursa olsun her taşıma birimine SSCC adı verilen tekil bir seri numarası verilir ve GS1-128 barkodlu lojistik etiketle basılır. Alıcı depo, paleti bu numarayı okutarak kabul eder ve içeriğini ön sevk bildirimiyle (ASN) eşleştirir.
Kolinin iç adedinin ürün kartında doğru tanımlanması önemlidir. Aksi halde koli barkodu okutulduğunda sistem yanlış adet kaydeder.
Pazaryerleri ve perakendeciler neden geçerli GTIN ister?
Bir pazaryerinde aynı ürün onlarca satıcı tarafından listelenebilir. Platformun bu listeleri tek bir ürün sayfasında toplaması, stok ve fiyat karşılaştırması yapabilmesi için ürünü satıcıdan bağımsız tanımlayan ortak bir numaraya ihtiyacı vardır. GTIN bu ortak dili sağlar. Geçerli bir GTIN talep edilmesinin başlıca sebepleri şunlardır:
- Katalog eşleştirme: Aynı ürünün farklı satıcılar tarafından ayrı ayrı açılması ve katalogda tekrar eden kayıtlar oluşması önlenir.
- Ürün doğruluğu: Numaranın hangi firmaya ait olduğu GS1 kayıtlarından sorgulanabildiği için yanlış ya da uydurma numaralar ayıklanabilir.
- Depo kabulü: Perakende zincirlerinin ve pazaryeri depolarının mal kabul süreçleri ürün barkodunun okutulmasına dayanır.
- Kasa ve satış noktası: Mağazada kasadaki okuyucu EAN ve UPC barkodlarını okuyacak şekilde çalışır.
Her platformun barkod politikası ve istisnaları farklı olabileceği için ürün yüklemeden önce ilgili pazaryerinin güncel satıcı kurallarına bakılmalıdır. Pazaryeri satıcılarının depo tarafındaki ihtiyaçlarını pazaryeri lojistiği sayfasında anlattık.
GTIN ile SKU arasındaki fark nedir?
İki numara sık karıştırılır, çünkü ikisi de ürünü tanımlar. Fark, kimin verdiği ve nerede geçerli olduğudur:
| Başlık | GTIN | SKU |
|---|---|---|
| Kim verir? | Markanın sahibi, GS1 firma önekiyle | Satıcı, depo ya da işletme kendi sistemine göre |
| Geçerlilik | Dünya genelinde tekil | Yalnızca o işletmenin içinde anlamlı |
| Yapı | Standart: 8, 12, 13 ya da 14 rakam | Serbest: harf, rakam ve tire içerebilir |
| Değişebilir mi? | Ürün değişmedikçe aynı kalır | İşletme ihtiyacına göre yeniden düzenlenebilir |
| Kullanım | Perakende, pazaryeri, tedarik zinciri boyunca ürün eşleştirme | Stok takibi, raporlama, iç süreçler |
Bir üründe hem GTIN hem SKU bulunması normaldir ve depo yazılımında ikisi aynı ürün kartına bağlanır. SKU kavramının ayrıntısı için SKU, barkod türleri ve depoda okutma süreçleri için barkod sayfasına bakabilirsiniz.
Logvance'ta GTIN'li ürünler nasıl işlenir?
Logvance, 2000'den beri depolama ve fulfillment operasyonu yürüten bir lojistik şirketidir. Depolarımızda stok, sipariş ve iade hareketleri kendi geliştirdiğimiz Logvance WMS üzerinde SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izlenir; sipariş hazırlamadaki doğruluk oranımız %99,95'tir. Trendyol, Hepsiburada, Amazon, n11 ve Pazarama ile Shopify, Ticimax, IdeaSoft ve ikas entegrasyonları sayesinde tüm kanalların siparişleri aynı stoktan karşılanır. Etiketleme, kutulama ve shrinkleme gibi katma değerli hizmetler de aynı depoda yürür.
Ürünlerinizin depo ve satış kanalı gereksinimlerine uygun etiketlenmesi için etiketleme hizmetleri sayfasını inceleyebilir, operasyonunuz için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.
Sık sorulan sorular
- EAN kodu nedir?
- EAN kodu, perakende ürünlerde en yaygın kullanılan 13 haneli barkod numarasıdır ve bugünkü adıyla GTIN-13 olarak bilinir. Adı, GS1'in eski adı olan European Article Numbering'den gelir. Firma öneki, ürün numarası ve kontrol basamağından oluşur ve bir ürünü dünya genelinde tekil olarak tanımlar.
- GTIN nedir, nereden alınır?
- GTIN, küresel ticari ürün numarasıdır ve bir ürünü tüm satış kanallarında tekil olarak tanımlar. Türkiye'de GTIN almak için GS1 Türkiye sistem üyeliğine başvurulur. Üyelik onaylandığında firmaya bir firma öneki tahsis edilir ve firma bu önekle kendi ürünlerine GTIN numaraları oluşturur.
- Barkod numarası internetten satın alınabilir mi?
- İnternette GS1 dışı kaynaklardan satılan numaralar geçmişte başka bir firmaya tahsis edilmiş olabilir ve GS1 kayıtlarında sizin firmanızla eşleşmez. Bu durum pazaryerlerinde ürün eşleştirme sorunlarına ve listeleme reddine yol açabilir. Geçerli ve size ait bir numara için GS1 Türkiye üyeliği güvenli yoldur.
- Her renk ve beden için ayrı barkod gerekir mi?
- Evet. GS1 kurallarına göre tüketicinin ayırt ettiği ve ayrı satılan her varyant ayrı bir GTIN almalıdır. Aynı ürünün farklı renk, beden, hacim, aroma ya da paket adedi ayrı numarayla tanımlanır. Böylece depoda doğru varyant toplanır, pazaryerinde de varyantlar birbirine karışmadan listelenir.
- 869 ile başlayan barkod Türk malı mı demek?
- Kesin olarak değil. 868 ve 869 öneki, barkod numarasının GS1 Türkiye üzerinden alındığını gösterir. İthalatçı bir firma da bu önekle ithal ürününü numaralandırabilir; Türkiye'de üretim yapan uluslararası bir firma ise başka bir ülkenin önekini kullanabilir. Önekler menşe göstermek için değil, numara çakışmasını önlemek için verilir.