SKT Nedir? Lot Nedir? Son Kullanma Tarihi ve Lot Takibi

SKT ne demek, açılımı nedir?

SKT, son kullanma tarihi ifadesinin kısaltmasıdır. Ambalajın üzerinde yazan bu tarih, üreticinin ürün için öngördüğü saklama koşulları sağlandığında ürünün hangi tarihe kadar kullanılabileceğini ya da tüketilebileceğini gösterir. Günlük dilde ve lojistik sektöründe SKT; gıda, kozmetik, gıda takviyesi ve ilaç gibi raf ömrü olan tüm ürünler için ortak bir kısaltma olarak kullanılır. İngilizcede karşılığı expiry date ya da expiration date ifadesidir.

Mevzuat ise ürün grubuna göre farklı terimler kullanır. Gıdada tek bir "son kullanma tarihi" yerine iki ayrı kavram vardır ve bu ayrım depo operasyonunu da etkiler.

SKT, STT ve TETT arasındaki fark nedir?

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği, gıdalar için iki tarih tanımlar:

• Son tüketim tarihi (STT): Yönetmelikteki tanıma göre, mikrobiyolojik açıdan kolay bozulabilen ve bu nedenle insan sağlığı açısından kısa sürede tehlike oluşturması muhtemel olan gıdaların tüketilebileceği son tarihtir. Yönetmelik, son tüketim tarihi geçmiş gıdaları güvenilir olmayan gıda olarak kabul eder.
• Tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT): Uygun şekilde muhafaza edildiğinde gıdanın kendine has özelliklerini koruduğu süreyi gösteren tarihtir. TETT, güvenlikten çok tat, koku, doku gibi kalite özellikleriyle ilgilidir.

Tavsiye edilen tüketim tarihi geçmiş ürünlerin satışı ya da bağışı gibi konulardaki kurallar değişebildiği için güncel düzenleme Tarım ve Orman Bakanlığı duyurularından kontrol edilmelidir. Depo tarafında pratik kural basittir: Hangi tarih türü olursa olsun, müşterinin tanımladığı eşiğe gelen ürün sevkiyattan otomatik olarak çıkarılmalıdır.

Kozmetik ve gıda takviyesinde son kullanma tarihi nasıl belirtilir?

Kozmetik ürünler Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) mevzuatına tabidir. Kozmetikte iki farklı gösterim görülür: Raf ömrü görece kısa ürünlerde minimum dayanıklılık tarihi (çoğunlukla kum saati simgesiyle ya da "şu tarihten önce kullanılması" ifadesiyle) yazılır. Raf ömrü daha uzun ürünlerde ise açık kavanoz simgesi ve yanında "12M" gibi bir ifade bulunur; bu, ambalaj açıldıktan sonra ürünün kaç ay güvenle kullanılabileceğini gösterir. Açıldıktan sonraki kullanım süresi depoyu doğrudan ilgilendirmez, çünkü ürün depoda kapalıdır; ancak üretim tarihi ve lot bilgisi yine izlenir.

Gıda takviyeleri gıda mevzuatı kapsamındadır ve etiketlerindeki tarih bilgisi gıda etiketleme kurallarına göre yazılır. OTC ürünler ve ilaçlar ise ilaç mevzuatına tabidir; bu ürünlerde son kullanma tarihine ek olarak karekod ve ürün takip sistemleri devreye girer. Hangi ürünün hangi etiket kuralına tabi olduğu üretici ya da ithalatçının sorumluluğundadır; lojistik firmasının görevi ambalajdaki bilgiyi eksiksiz kayda almak ve ona göre sevk etmektir.

Lot numarası nedir? Lot, parti ve seri numarası farkı nedir?

Lot numarası, aynı hammaddeyle, aynı üretim döneminde ve aynı koşullarda üretilen ürün grubuna üreticinin verdiği tanımlama kodudur. Türkçede parti numarası, İngilizcede batch ya da lot number olarak da geçer; lojistikte lot ve parti çoğunlukla aynı anlamda kullanılır. Gıda etiketleme yönetmeliği de gıdanın ait olduğu partinin tanımlanmasını sağlayan parti işareti veya numarasının etikette belirtilmesini ister.

Lot numarasının amacı izlenebilirliktir. Bir üretim hatasında üretici "şu ürünün tamamını" değil, "şu lotları" geri çağırabilir. Bu da hem maliyeti hem de tüketiciye verilen zararı sınırlar.

Aynı SKU'nun depoda birden fazla lotu bulunabilir ve her lotun son kullanma tarihi farklı olabilir. Bu yüzden raf ömrü olan ürünlerde stok, "SKU + lot + SKT" üçlüsüyle tutulmalıdır.

Geri çağırmada lot takibi nasıl işler?

Geri çağırma (recall), üreticinin ya da yetkili kurumun belirli bir ürün grubunu piyasadan toplatmasıdır. Lot takibi düzgün yapılan bir depoda süreç şu adımlarla ilerler:

1. Bildirim: Marka, geri çağırılan ürünün SKU ve lot numaralarını lojistik firmasına iletir.
2. Blokaj: Depo sistemi bu lotları anında satışa ve sevkiyata kapatır; raftaki ürünler ayrı bir alana taşınır.
3. Etki analizi: Sistem, ilgili lotların hangi tarihte, hangi siparişle, hangi müşteriye ya da kanala gönderildiğini listeler.
4. Toplama: Bayilerden, pazaryeri depolarından ya da tüketicilerden geri dönen ürünler lot bazında kabul edilir.
5. Kapanış: Toplanan ürünler markanın talimatına göre iade edilir ya da imha edilir; tüm hareketler kayıt altına alınır.

Varsayalım ki bir gıda takviyesi markası, L240512A lotunda etiket hatası tespit etti. Lot takibi olmayan bir depoda markanın o SKU'nun bütün stoğunu durdurması ve son aylarda gönderilen tüm siparişleri incelemesi gerekir. Lot takibi olan depoda ise yalnızca o lot bloke edilir, diğer lotların satışı sürer ve etkilenen siparişlerin listesi dakikalar içinde çıkarılır.

Depoda SKT ve lot takibi nasıl yapılır?

SKT ve lot takibi depoya girişte başlar. Mal kabul sırasında kaydı alınmayan bir lot, sonradan doğru biçimde izlenemez. İyi kurulmuş bir süreç şu kontrolleri içerir:

• Girişte kayıt: Her koli ya da palet için lot numarası ve son kullanma tarihi okunur, sisteme SKU ile birlikte işlenir.
• Kalan raf ömrü kontrolü: Markanın ya da satış kanalının belirlediği eşiğin altında kalan raf ömrüyle gelen ürün kabul edilmez ya da ayrı işaretlenir.
• Lot karışmasını önleme: Aynı SKU'nun farklı lotları aynı raf gözünde karıştırılmaz ya da sistem her gözdeki lotu ayrı bilir.
• Tarihe göre çıkış: Siparişlerde son kullanma tarihi en yakın ürün önce toplanır. Bu kurala FEFO denir.
• Yakın tarih raporu: Tarihi yaklaşan stok düzenli raporlanır; marka kampanya, kanal değişikliği ya da iade kararını zamanında verir.
• Otomatik blokaj: Tarihi geçen ya da eşiğe gelen ürün sevkiyattan kendiliğinden çıkarılır; bu kontrol personelin dikkatine bırakılmaz.

Bu kontrollerin elle tutulan listelerle sürdürülmesi zordur; depo yönetim sistemi lot ve tarih bilgisini her harekette taşımalıdır. Sağlık ürünlerindeki ek izlenebilirlik şartlarını sağlık sektörü lojistiği yazısında ele aldık.

Logvance'ta SKT ve lot nasıl takip edilir?

Logvance WMS stok, sipariş ve iade hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler. Kozmetik, dermokozmetik, OTC ve gıda takviyesi ürünlerinde şartlı depolama operasyonumuzun standart parçasıdır. İstanbul Ataşehir'deki depolarımızda ve Almanya Neu-Ulm'daki depomuzda aynı sistemle çalışırız; sipariş hazırlamada hata oranımız %0,05'tir.

Raf ömrü olan ürünler için hizmet kapsamımızı kozmetik lojistiği ve OTC ve sağlık ürünleri lojistiği sayfalarında inceleyebilir, operasyonunuz için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.