Barkod Nedir? Barkod Sistemi Nasıl Çalışır?

Barkod ne demek?

Barkod, İngilizce bar (çubuk) ve code (kod) kelimelerinden gelir. En bilinen hâliyle, farklı kalınlıktaki siyah çizgiler ve aralarındaki beyaz boşluklar bir numarayı temsil eder. Okuyucu bu deseni ışıkla tarar, çizgi ve boşluk genişliklerini çözer ve numarayı bilgisayara iletir. İnsan gözünün okuyup klavyeden yazacağı bir bilgi, saniyenin bir kısmında ve yazım hatası olmadan sisteme girer.

Barkod hakkında sık yapılan bir yanlış, ürünün bütün bilgisinin barkodun içinde olduğunu düşünmektir. Market ürünlerindeki klasik barkod çoğu zaman yalnızca bir kimlik numarası taşır. Ürünün adı, fiyatı, stoku ve raf yeri bu numaraya bağlı olarak veri tabanında durur. Barkod bir anahtar, bilgi ise o anahtarın açtığı kayıttır.

İlk ticari barkod okutmasının 1974'te bir sakız paketi üzerinde yapıldığı kabul edilir. O tarihten beri perakende satış noktaları, depolar, hastaneler, üretim hatları ve kargo firmaları aynı temel mantıkla çalışır.

1D ve 2D barkod arasındaki fark nedir?

Barkodlar, veriyi tek bir yönde mi yoksa iki boyutlu bir yüzeyde mi kodladıklarına göre ikiye ayrılır:

Türkçede iki boyutlu barkodlar için karekod ifadesi de kullanılır.

En yaygın barkod türleri nelerdir?

Her barkod türünün (teknik adıyla sembolojinin) kendi karakter seti, uzunluğu ve kullanım alanı vardır. Lojistikte en sık karşılaşılan türler şunlardır:

Ürüne hangi numaranın verileceği ve bu numaranın nereden alınacağı ayrı bir konudur; GTIN ve EAN numarası süreci GS1 barkod sayfasında anlatılıyor.

Depoda barkod sistemi nasıl çalışır?

Bir depoda barkod sistemi tek bir cihaz değil, birlikte çalışan bileşenlerden oluşur:

• Barkod okuyucu: Mal kabul ve paketleme masalarında sabit ya da kablolu kullanılır. Görüntüleyici tipli okuyucular hem 1D hem 2D barkodu okuyabilir.
• El terminali: Okuyucusu ve ekranı olan, kablosuz ağ üzerinden depo yazılımına bağlanan mobil cihazdır. Personel görevlerini bu ekranda görür ve okutmayı sahada yapar.
• Etiket yazıcı: Ürün, koli, lokasyon ve kargo etiketlerini basar. Kısa ömürlü kargo etiketlerinde termal, uzun süre rafta kalacak etiketlerde daha dayanıklı termal transfer baskı tercih edilir.
• Etiketler: Ürün üzerindeki üretici barkodu, depo içinde verilen iç barkodlar, raf gözlerindeki lokasyon barkodları ve sevkiyattaki kargo etiketleri.
• Depo yönetim sistemi: Okunan her numarayı ürün kartı, lokasyon ve siparişle eşleştirir, işlemi onaylar ya da reddeder. Barkod sistemi WMS olmadan yalnızca numara okur; WMS ile birlikte doğrulama yapar.

Bu bileşenler depo akışının her adımında devreye girer:

1. Mal kabul: Gelen ürün okutulur, beklenen listeyle karşılaştırılır; barkodu olmayan ürün bu aşamada etiketlenir. Ayrıntı için mal kabul terimine bakabilirsiniz.
2. Yerleştirme: Personel önce ürünü, sonra koyduğu raf gözünün lokasyon barkodunu okutur. Sistem ürünün nerede olduğunu kesin olarak bilir.
3. Toplama: El terminali gidilecek lokasyonu gösterir; personel lokasyonu ve ürünü okutarak alır.
4. Paketleme: Koliye giren her ürün tekrar okutulur, sipariş tamamlanınca kargo etiketi basılır.
5. Sevkiyat: Kargo etiketinin okutulmasıyla paket taşıyıcıya teslim edilmiş olarak kaydedilir.
6. İade: Dönen ürün okutulup siparişle eşleştirilir, kontrol sonucuna göre stoka ya da ayrı alana alınır.

Barkodla doğrulanmış toplama sipariş doğruluğunu nasıl etkiler?

Barkod olmayan bir depoda toplama, personelin raf etiketini ve ürün adını gözle eşleştirmesine dayanır. Aynı ürünün 50 ml ve 100 ml boyu, aynı tişörtün M ve L bedeni ya da ambalajı birbirine çok benzeyen iki şampuan yan yana durduğunda göz kolayca yanılır. Bu hatanın bedeli müşteriye yanlış ürünün gitmesi, iade kargo maliyeti, olumsuz yorum ve pazaryerinde düşen satıcı puanıdır.

Barkodla doğrulanmış toplamada kontrol, gözden okuyucuya geçer. Sipariş hatalarının en yaygın üç tipi işlem anında yakalanır:

• Yanlış ürün ya da varyant: Okutulan barkod siparişteki ürünle eşleşmezse el terminali işlemi kabul etmez.
• Eksik ya da fazla adet: Her birim okutulduğu için sayı sistem tarafından tutulur.
• Yanlış lot ya da tarih: Lot takipli ürünlerde sistemin belirlediği parti dışında bir ürün alınırsa uyarı verilir.

Varsayalım bir markanın aynı nemlendirici kremi 50 ml ve 100 ml olarak iki ayrı barkodla satılıyor ve iki boy aynı raf bölümünde yan yana duruyor. Toplama listesinde 50 ml yazan siparişte personel dalgınlıkla 100 ml kutuyu alırsa, okuttuğu barkod siparişteki numarayla eşleşmediği için el terminali uyarı verir ve ürün koliye girmeden değiştirilir. Barkodsuz bir süreçte aynı hata ancak müşteri iade talebi açtığında fark edilir.

Paketleme istasyonundaki ikinci okutma, toplamada gözden kaçan hatayı koli kapanmadan yakalayan son kontroldür. Sipariş doğruluğunun nasıl ölçüldüğünü ve hangi hataların hesaba girdiğini sipariş doğruluk oranı nedir yazısında anlattık.

Depo operasyonunda en sık görülen barkod sorunları nelerdir?

Barkodsuz ürün

Küçük üreticilerden gelen ürünlerde, numune ve promosyon malzemelerinde ya da bundle olarak hazırlanan setlerde ürün üzerinde hiç barkod bulunmayabilir. Bu durumda depo, mal kabulde ürüne iç barkod üretip etiketler ve bu barkodu ürün kartına tanımlar. Pazaryerinde satılacak ürünler için ise geçerli bir GTIN alınması gerekebilir.

Tekrar eden barkod

İki farklı ürünün ya da aynı ürünün farklı varyantlarının aynı barkodla gelmesi, depodaki en tehlikeli barkod sorunudur, çünkü okutma "doğru" sonucu verir ama gönderilen ürün yanlıştır. Tedarikçinin renk veya boy için ayrı numara vermemesi, eski ürünün numarasının yeni ürüne kullanılması ya da farklı üreticilerin ürünlerine aynı numaranın basılması başlıca sebeplerdir. Çözüm, mal kabulde barkod ile SKU eşleşmesini kontrol etmek ve çakışan ürünlere iç barkod vermektir.

Okunmayan etiket

Soluk baskı, çok küçük basılmış barkod, sessiz alanın (barkodun iki yanındaki boşluk) kesilmesi, parlak shrink film altında kalan yansıma, buruşuk ya da kavisli yüzey ve ıslanan etiket okumayı engeller. Okunmayan barkodda personelin numarayı elle yazması hatayı geri getirir. Etiket kalitesi, yazıcı ayarı ve etiket yerleşimi bu yüzden süreç standardının parçası olmalıdır.

Koli barkodu ile ürün barkodunun karışması

Koli üzerinde hem koli barkodu hem de içindeki tekil ürünün barkodu bulunabilir. Personel koli barkodu yerine ürün barkodunu okutursa sistem bir koli yerine tek adet kaydeder. Koli ve ürün seviyesindeki numaraların sistemde çarpanlarıyla birlikte tanımlanması bu hatayı önler.

Tedarikçinin barkodu değiştirmesi

Ambalaj yenilendiğinde barkod da değişebilir. Yeni barkod sisteme tanımlanmadan ürün depoya gelirse mal kabul durur. Tedarikçiden ön bilgi almak ve eski ile yeni barkodu aynı ürün kartına bağlamak akışı korur.

Barkod etiketi nasıl basılmalı ve nereye yerleştirilmeli?

Barkodun okunup okunmaması çoğu zaman sembolojiden değil, baskı ve yerleşimden kaynaklanır. Depo ve kargo süreçlerinde sorun çıkarmayan bir etiket için şu kurallar işe yarar:

• Kontrast: En güvenilir okuma beyaz zemin üzerinde siyah çizgiyle alınır. Kırmızı çizgi, koyu zemin ya da metalik yüzey okuyucuyu zorlar.
• Sessiz alan: Barkodun sağında ve solunda baskısız boşluk bırakılmalıdır. Etiket kenarına kadar uzanan ya da yazıyla bitişik barkod okunmayabilir.
• Boyut: Ambalaja sığdırmak için barkodu aşırı küçültmek ya da çizgi yüksekliğini kesmek okuma oranını düşürür.
• Düz yüzey: Etiket köşeye, dikişe, kavisli ya da buruşuk bir yüzeye denk getirilmemelidir.
• Tek görünür barkod: Aynı yüzde birden fazla farklı barkod varsa, okutulması gereken belirgin olmalı; eski ya da geçersiz barkodun üzeri tamamen kapatılmalıdır.
• Kolilerde birden fazla yüz: Koli ve palet etiketinin birden fazla yüzde bulunması, istif içinde hangi yüz dışarı bakarsa baksın okumayı mümkün kılar.
• Baskı teyidi: Yeni bir etiket şablonu devreye alınmadan önce depoda kullanılan okuyucularla test edilmelidir.

Barkod mu, RFID mi tercih edilmeli?

Barkod, düşük maliyeti ve evrensel standardı sayesinde ürün seviyesinde takip için hâlâ temel yöntemdir. Her ürünün tek tek elde okutulduğu toplama ve paketleme süreçlerinde barkod hem yeterli hem ekonomiktir. RFID ise görüş hattı gerektirmeden ve çok sayıda etiketi aynı anda okuyabildiği için palet takibi, kapı okuması, dönüşlü taşıma kapları ve hızlı sayım gibi alanlarda öne çıkar. Etiket ve altyapı maliyeti daha yüksek olduğu için çoğu depo ikisini birlikte kullanır: ürün üzerinde barkod, taşıma birimi üzerinde RFID.

Logvance'ta barkod ve etiketleme nasıl yönetilir?

Logvance, 2000'den beri depolama ve fulfillment operasyonu yürüten bir lojistik şirketidir. Depolarımızda stok, sipariş ve iade hareketleri kendi geliştirdiğimiz Logvance WMS üzerinde SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izlenir. Sipariş hazırlamada hata oranımız %0,05, yani sipariş doğruluğumuz %99,95'tir. Etiketleme, kutulama ve shrinkleme gibi katma değerli hizmetler aynı depoda yürür; Trendyol, Hepsiburada, Amazon, n11 ve Pazarama siparişleri ile Shopify, Ticimax, IdeaSoft ve ikas altyapılı sitelerin siparişleri aynı stoktan karşılanır.

Ürünlerinizin depoya ve satış kanallarına uygun etiketlenmesi için etiketleme hizmetleri sayfasını, operasyonun bütünü için fulfillment hizmetleri sayfasını inceleyebilir, fiyat teklifi isteyebilirsiniz.