Konsinye Nedir? Konsinye Satış, Konsinye Stok ve Depo

Konsinye ne demek?

Konsinyenin İngilizcedeki karşılığı consignment'tır; günlük dilde "emanet satış" olarak da anılır. Ticarette konsinye, bir malın satılmak üzere başka bir işletmeye gönderilmesi, ancak mal satılana kadar gönderenin malı olarak kalmasıdır. Mağaza rafında duran ürün mağazanın değil, üreticinin ya da distribütörün mülkiyetindedir.

Konsinye ilişkide iki taraf vardır:

• Konsinyör: Malın sahibi ve malı gönderen taraftır. Üretici, ithalatçı, distribütör ya da bir marka olabilir.
• Konsinyi: Malı teslim alan, rafında ya da deposunda tutan ve son alıcıya satan taraftır. Perakendeci, bayi, eczane, butik ya da bir satış noktası olabilir.

GİB'in e-İrsaliye Uygulama Kılavuzu bu terimleri aynı anlamda kullanır ve konsinye gönderimin bir satış sözleşmesine dayanmadığını, malın konsinyiye gönderilmesiyle mülkiyet devrinin gerçekleşmediğini belirtir. Modelin bütün belge ve stok kuralları bu tek cümleden türer.

Konsinye satış nasıl işler?

Konsinye satışın akışı, klasik satıştan farklı olarak mal hareketi ile para hareketini birbirinden ayırır:

1. Anlaşma: Taraflar satış fiyatını ya da konsinyinin ödeyeceği bedeli, satış raporlamasının sıklığını, konsinye süresini, satılmayan malın iadesini ve hasar-kayıp sorumluluğunu yazılı olarak belirler.
2. Sevk: Konsinyör malı konsinyiye gönderir. Bu aşamada fatura değil, konsinye amacıyla gönderildiği belirtilen sevk irsaliyesi düzenlenir.
3. Raf veya depoda bekleme: Mal konsinyinin satış noktasında ya da deposunda durur. Mülkiyet hâlâ konsinyördedir.
4. Satış: Konsinyi malı son alıcıya satar ve ona fatura keser.
5. Raporlama ve faturalama: Konsinyi dönem sonunda ya da her satışta sattığı miktarı bildirir; konsinyör de satılan miktar için daha önce kararlaştırılan bedel üzerinden konsinyiye fatura keser.
6. İade ve mutabakat: Süre sonunda satılmayan mal irsaliyeyle konsinyöre geri döner; iki tarafın stok kayıtları karşılaştırılır.

Konsinyede irsaliye ve fatura akışı nasıl olur?

Vergi Usul Kanunu'nun 230. maddesi, satılmak üzere bir komisyoncu ya da başka bir aracıya gönderilen malın gönderen tarafından sevk irsaliyesine bağlanmasını ister. GİB'in e-İrsaliye kılavuzu da konsinye gönderimler için bu kuralı açıklar. Kavram düzeyinde belge akışı şöyledir:

GİB kılavuzuna göre konsinye gönderilen mal için fatura düzenleme süresi irsaliye tarihinden değil, konsinyinin malı alıcıya sattığı tarihten itibaren ve fiilen satılan miktar dikkate alınarak hesaplanır. Bu nedenle konsinyinin satış bilgisini düzenli ve zamanında iletmesi yalnızca ticari değil, belge düzeni açısından da gereklidir. Muhasebe kaydı, vergilendirme ve süre ayrıntıları işletmenin durumuna göre değişebileceği için uygulamayı mali müşavirinizle netleştirmeniz gerekir. İrsaliyenin genel kurallarını irsaliye nedir sayfasında ayrıca anlattık.

Konsinye stok ve konsinye depo nedir?

Konsinye stok, fiziken müşterinin ya da satış noktasının elinde duran ama mülkiyeti tedarikçide olan stoktur. Tedarikçi açısından bu stok hâlâ kendi envanterinin parçasıdır; yalnızca farklı bir lokasyondadır. Müşteri açısından ise elinde duran ama henüz borçlanmadığı bir stoktur.

Konsinye depo, bu stoğun tutulduğu yerdir. Üç yaygın kurgu görülür:

• Müşteri tesisinde konsinye alan: Bir üretim tesisi, tedarikçisinin ham madde veya yedek parçasını kendi deposunda ayrılmış bir alanda tutar ve kullandıkça faturalandırılır.
• Perakende rafı: Butik, eczane ya da mağaza, markanın ürününü rafında sergiler; sattıkça marka ile hesaplaşır.
• Üçüncü taraf depo: Mal, tarafların anlaştığı bir lojistik firmasının deposunda tutulur; çekişler ve satış raporları bu depo üzerinden izlenir.

E-ticaret tarafında da benzer düzenler vardır. Bir marka ürünlerini bir perakendecinin deposuna konsinye olarak bırakabilir; perakendeci sattıkça markaya ödeme yapar. Buna karşılık dropshipping modelinde satıcı stok tutmaz; ürün tedarikçiden doğrudan müşteriye gider. İki model de satıcının stok riskini azaltır, ama konsinyede mal satış noktasına önceden gönderildiği için teslimat hızı genellikle daha yüksektir.

Konsinye hangi durumlarda tercih edilir?

Konsinye her ürün için doğru model değildir. Genellikle şu durumlarda anlam kazanır:

• Yeni ürün veya yeni marka: Satış noktası talebi bilmediği bir ürünü peşin alıp stoklamak istemez; konsinye bu çekinceyi ortadan kaldırır.
• Yüksek değerli ya da geniş çeşitli ürünler: Tıbbi sarf malzemesi, yedek parça, kitap veya tasarım ürünleri gibi, satış noktasının tüm çeşitleri satın alarak tutmasının pahalı olduğu kategoriler.
• Sezonluk ve kampanyalı satış: Kısa bir dönem için rafa çok ürün koymak gereken, sonunda kalan malın iadesinin öngörüldüğü satışlar.
• Kullanıldıkça ödenen tedarik: Üretimde veya serviste kullanılan parçaların tesiste hazır tutulup tüketildikçe faturalandığı düzenler.

Konsinye satış ile toptan satış arasındaki fark nedir?

Konsinye stok lojistik tarafında nasıl yönetilir?

Konsinyenin en zor kısmı sözleşme değil, sayım günüdür. Mal iki işletmenin arasında durduğu için "kimde kaç adet var" sorusunun iki ayrı cevabı çıkabilir. Bu farkı küçük tutmak için şu uygulamalar işe yarar:

• Sahiplik bilgisini ayrı tutmak: Konsinye stok, depo sisteminde kendi stoğunuzdan ayrı bir sahip ya da lokasyon koduyla izlenmelidir. Aksi halde başkasının malı sizin stoğunuz gibi satılabilir veya sayılabilir.
• SKU ve lot düzeyinde kayıt: Ürünler SKU bazında, kozmetik ya da gıda takviyesi gibi kategorilerde ayrıca lot ve son kullanma tarihiyle izlenmelidir. İade dönen partinin hangi sevkiyattan geldiği ancak böyle bilinir.
• Düzenli satış raporu: Konsinyi, sattığı miktarı anlaşılan sıklıkta bildirmelidir. Rapor gecikirse faturalama ve stok planlaması da gecikir.
• Periyodik sayım ve mutabakat: Gönderilen, satılan, iade edilen ve kalan miktarlar dönemsel olarak iki tarafın kayıtlarıyla karşılaştırılmalıdır. Fark çıktığında sorumluluk sözleşmeye göre belirlenir.
• SKT yaklaşan ürünü geri çekmek: Son kullanma tarihi olan ürünlerde, satılamayacak hale gelmeden önce iade veya yer değiştirme planı yapılmalıdır.

Somut bir örnek verelim. Bir dermokozmetik markası 30 eczaneye konsinye ürün bırakıyor. Her eczaneye giden koliler irsaliyeyle ve lot bilgisiyle çıkıyor. Ay sonunda eczanelerden gelen satış raporları toplanıyor, marka satılan adetler için eczanelere fatura kesiyor. Üç ayda bir yapılan sayımda bir eczanede sistemdekinden 4 adet eksik çıkıyor; sözleşmede kayıp sorumluluğu eczaneye verildiği için bu adetler de faturalanıyor. Sözleşme bu konuda sessiz kalsaydı fark tartışmaya dönüşecekti. Stok farklarının yaygın nedenlerini envanter yönetimi hataları yazısında ele aldık.

Konsinye sözleşmesinde neler yer almalı?

Konsinye ilişkilerde anlaşmazlıkların çoğu, sözleşmede hiç konuşulmamış bir konudan çıkar. Hukuki metni avukatınızla hazırlamanız gerekir, ancak operasyon açısından şu başlıkların yazılı olması işinizi kolaylaştırır:

• Ürün ve fiyat listesi: Hangi SKU'ların konsinye verildiği, konsinyinin ödeyeceği bedel ya da komisyon ve son alıcıya satış fiyatı üzerinde bir sınır olup olmadığı.
• Satış raporu: Raporun sıklığı, formatı ve hangi bilgileri içereceği; mümkünse SKU ve lot bazında.
• Ödeme vadesi: Satış raporundan veya faturadan sonra ödemenin ne zaman yapılacağı.
• Süre ve iade: Konsinye süresi, satılmayan malın ne zaman ve kimin masrafıyla iade edileceği, iade edilen ürünün hangi durumda kabul edileceği.
• Hasar, kayıp ve sigorta: Mal konsinyinin elindeyken oluşan hasar, kayıp veya hırsızlıktan kimin sorumlu olduğu ve malın kimin adına sigortalandığı.
• Sayım: Sayımın sıklığı, kimin katılacağı ve çıkan farkın nasıl faturalanacağı.
• Saklama koşulları: Sıcaklık, nem veya teşhir şartı olan ürünlerde konsinyinin uyması gereken koşullar.
• Sözleşmenin bitişi: Kalan stoğun toplanması, son mutabakat ve açık bakiyenin kapatılması.

Konsinyenin avantajları ve riskleri nelerdir?

Konsinyör için avantaj, ürünü alıcının satın alma bütçesine takılmadan rafa ulaştırmak ve gerçek satış verisini görmektir. Konsinyi için avantaj, stok yatırımı yapmadan ürün çeşitliliğini artırmak ve satılmayan mal riskini üstlenmemektir.

Riskler ise çoğunlukla konsinyörün tarafında birikir:

• Nakit akışı gecikmesi: Para, mal gönderildiğinde değil satıldığında gelir.
• Kayıp ve hasar: Mal başkasının elindeyken hasar görür ya da kaybolursa sorumluluğun kimde olduğu sözleşmede açık yazılmadıysa tahsil etmek zorlaşır.
• Raporlama güveni: Satış verisi konsinyiden gelir; eksik ya da geç rapor, faturalamayı ve yeniden stoklama kararlarını bozar.
• Atıl stok: Satış yapılamayan noktada bekleyen ürün, başka bir kanalda satılabilecekken bağlı kalır.
• Belge uyumsuzluğu: Konsinye gönderimi fatura ile yapmak ya da iade dönüşünü belgelememek, kayıtlarda ve vergi uygulamasında sorun doğurur.

Logvance'ta konsinye stok nasıl takip edilir?

Logvance, 2000'den beri depolama, stoklama ve dağıtım operasyonlarını yöneten bir lojistik şirketidir. Logvance WMS, stok, sipariş ve iade hareketlerini SKU, lot ve son kullanma tarihi bazında izler. Depoya giren, depodan çıkan ve geri dönen her parti kayıt altında olduğu için konsinye gönderimlerin hangi lotla nereye gittiği ve ne kadarının döndüğü izlenebilir. Kozmetik, dermokozmetik, OTC ve gıda takviyesi ürünlerinde şartlı depolama yapıyoruz.

Hizmet kapsamını stoklama ve depolama sayfalarında inceleyebilir, konsinye operasyonunuzun kurgusu için fiyat teklifi isteyebilirsiniz.